تورک بالاسی TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

SAS TAVUĞUN TƏLƏNGİ

+0 BƏYƏN

SAS TAVUĞUN TƏLƏNGİ

Var idi, yox idi, bir avcı vardı. Günnərin birində çəmdə av edərkən ruzgarların uçura-uçura gətidigi bir quş tələngi tapdı.Tələng elə gözəldi, elə gözəldi, avcı ömründə belə qayət suslı bir gözəl nəsnə görməmişdi. Tələngi durmadan padşaha apardı. Padşah xəstə idi. Dedi qoy qəlbi şad olsun. Padşah çox bəgəndi təlnəgi. Avcıya ənəm verdi. Loğmanlar bildirdilər ki, padşah həmin quşun ətindən yeyən kimi sağalacaq. Vəzir dedi: - Əsl avcı olduğunu və onun hansı məmləkətdə yaşadığını üç gündə bildirməlisən. Bildirməsən boynun vurulacaqdır. Avcı qəmli halda evə dönər.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Ata osuyatı

+0 BƏYƏN


Ata osuyatı

  İlgeri bir bardar adamdın balası üylönmökçü bolot. Atasına "üylönöm" dese:

"Balam üç kündük saparga çıgıp kel. El kör, jer kör. Atañ barda el taanı, atıñ barda jer taanı", - dep mıktı attı tandap, kurjundun eki közün toltura dildeni salıp saparga attanat. 

Jolunan sakalı appak karıya jolugat. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Kim kúshti?

+0 BƏYƏN



Kim kúshti?

/upd/2015/0924/14430351475602f80b185e82.40523233.jpg

Erte, erte, erte eken, 
Eshki júni bórte eken. 
Qyrǵaýyly qyzyl eken. 
Quıryq júni uzyn eken. 
Qyrǵaýyly qyrqyldap, 
Jaltyr muzǵa syrtyldap, 
Alshaıa kelip qonypty, 
SHaty aırylyp qalypty. 
Qısaıa jatyp qyrǵaýyl 
Sonda muzdan surapty: 
-  Muz, muz, sen neden kúshti boldyń? 
-  Men kúshti bolsam, baýyrymdy jańbyrǵa testirmes edim. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Patshanyń qyzy nege baqytsyz

+0 BƏYƏN



Patshanyń qyzy nege baqytsyz

/upd/2015/0930/1443550355560ad493a70046.25147873.png

    Ertede patshanyń eki qyzy bolypty. Patsha eki qyzyn da jaqsy kórip, qolynan kelgenshe olardy eshteńedenqaqpaı, qalaǵandaryn jasap, aıtqandaryn eki etpeýge tyrysady eken. Degenmende, eki qyz óse kele minezderi ózgere bastapty. Bir kúni bilimdi bir adam patshaǵa qonaqqa kelipti. Patshanyń qaıǵyly túrin kórip, sebebin surapty. Patsha: «E-e-e… surama, kúlmeıtin bir qyzym bar, dertin eshkim bilmeıdi»-deıdi. «Patsham, ruqsat etseń, saraıyńyzǵa qonaq bolaıyn. Múmkin qyzyńyzdyń qaıǵysynyń sebebin tabarmyn», — deıdi jolaýshy.Patsha qýana ruqsat etipti. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Aqıllı bódene

+0 BƏYƏN



Aqıllı bódene 

Toǵaylar patshası Arıslan, bir kúni aldına Ayıwdı shaqırıp alıptı.

— Usı qaraǵan toǵaylardıń birine tórelik etesiz, — depti oǵan.

— Ápiw etesiz, men tóre bola almayman, — depti Ayıw.

— Nege?

— Sebepleri bar.

— Aytıń sebeplerin!

— Taqallusin soramasańız aytayın, — depti Ayıw basın iyip. Arıslan patshalıq taxtınıń dógereginde arman-berman júripti de:

— Meyli, aytıń — depti qáhár menen.

— Tóre bola almaslıǵımnıń birinshi sebebi, hayalımnıń peyli-ıqpalı buǵan sáykes kelmeydi.

— Bolǵanı ma?

— Yaq. Ekinshi sebebi — toǵayımızdıń qáwli-qaǵıydaların húrmet qılaman.

— Xosh?

— Úshinshi sebebi — meniń úrim-putaqlarım kóp.

— Taǵı qanday sebeplerińiz bar?

— Eń keyingi sebebim, — den sawlıǵım jaqsı.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Osmanlı Türkçesinde MASAL

+0 BƏYƏN

Osmanlı Türkçesinde MASAL

masal-osmanlica-1



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Altın alma

+0 BƏYƏN

Алтын алма

Altın alma
(Nemets xalıq äkiäte)

Yäşägän, ti ber batşa. Ul bötä batşalıqqa: “Kem dä kem iñ źur uyźırma uylap taba, şul saf altın almağa eyä bula”,— tiyep iğlan itkän. Törlö keşelär kilep, törlösä uyźırmalar höyläp qarağan, ämmä batşa başın ğına helkkän dä:
— Bılar bik häybät, ämmä läkin döröś bulıp sığıwı la ixtimal, — tigän.
— Ber vaqıt uğa qulına bäläkäy genä miskä totqan yäş yeget kilgän.
Ul batşağa:
— O, böyök batşa, min altın täñkälär artınan kildem,— tip äytkän.
— Nindäy altın täñkälär?— tip aptırağan batşa.
— Heź ütkän aźnala minän burısqa alğan altın täñkälär artınan!
— Ämmä min hinän ber nindäy źä altın täñkälär almanım. Bıl uyźırma!
— Ägär źä bıl uyźırma ikän, miñä altın almanı biregeź!
— Batşa şunda uq añına kilgän:
— Tuqta, tuqta! Min iślänem!
— Yaqşı, batşam! Ulayha miñä miskä menän altın täñkälär biregeź!
— Batşa üźen xäylälägändären añlağan, ä yeget altın almanı alğan.


Miñlegöl TAYSİNA tärjemähe

Rässam Salawat ĞİLÄZeTDİNOV

Qaynaq: AkBuzat




BÖLÜM: Nağıl,

Aq büre

+0 BƏYƏN


Aq büre

(tatar xalıq äkiäte)

Borınğı zamanda bar ide ber patşa. Anıñ dürt ulı bar ide. Ber zaman patşa, xatını belän ikäw, yaxşı atlar, yaxşı arbalar cigep, yalan-yapan saxrağa çıqtılar. Saxrada yatqan vaqıtlarında, tönneñ ber mizgellärendä, bolarnıñ çatırların bik qatı cil isep kütärep taşladı. Şul uq vaqıt havadan ber diw patşası päyda bulıp, monıñ quyınındağı xatının kütärep alıp kitte. Şul säğat’ patşa uyanıp, quyınındağı xatınınıñ yuklığın belep, tiz genä quçerın uyatıp, ikäwläp ezlärgä kittelär. Bolar şul tönne ezläp, xatınnı taba almıyça, tañ atqaç üzeneñ şähärenä qayttılar. Patşa at citkän cirgä at cibärep, xat citkän cirgä xat cibärep, törle yakqa ezläwçelär cibärep xatınnı ezlärgä totındı.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

ساری اینگین ناغیلی

+0 BƏYƏN

ساری اینگین ناغیلی

بیری وار ایدی، بیری یوخ ایدی، قدیم زامانلاردا بیر قیز وار ایدی، آدی فاطماخانیم ایدی. فاطماخانیمین اؤز آناسی رحمته گئتمیشدی. آتاسی آیری بیر آرواد آلمیشدی. فاطماخانیم اؤگئی آنا‌نین الینده قالمیشدی. اؤگئی آنا فاطماخانیملا چوخ پیس رفتار ائدیردی، دئییردی کی: 

– ایلا‌نین آجیغی یارپیزدان گئدنده، منیم آجیغیم، آی قیز، سندن گئدیر. سنی گؤرمگه گؤزوم یوخدو. 

سحردن آخشاما هر نه ایش اولسایدی، فاطماخانیما گؤردورردی. بو آروادین قاباقکی اریندن بیر قیزی واردی کی، اؤزویله فاطماخانیمگیله گتیرمیشدی. آرواد اؤز قیزینا تمیز پالتار گئیدیرردی و قویمازدی الینی آغدان قارایا وورسون. شام واختی بیر آز قورو چؤرک قویاردی فاطماخانیمین قاباغینا و دئیردی: 

– بورنوندان گلسین. 

آما اؤز قیزینا پلوو بیشیرردی. فاطماخانیمین آتاسی قورخاق و آروادآغیز بیر کیشی ایدی. بونلارین بیر ساری اینکلری وار ایدی. بو اینک فاطماخانیمین آناسی‌‌نین یادیگاری ایدی. بیر گون اؤگئی آنا بیر آز پامبیق، بیر آز کپکلی چؤرک وئردی فاطماخانیما، دئدی: 

– بو دا ناهارین، آپار پامبیغی اَییر، ساری اینگی ده چؤلده اوتارگینن. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

QALDI KÜLe

+0 BƏYƏN

QALDI KÜLe

Boron-boron zamanda, şawlap torğan urmanda yäşägän, ti, ber äbey menän babay. Ularźıñ ös ulı bulğan. Babay xaywandar telen añlağan, qoştar źa unıñ ösön genä hayrağan, ti. Atlap ütkändä säskälär źä uğa honolop üśep kitä ikän. Bik qartayğas, ulandarın yanına saqırıp, täbiğätkä kürhätep, babay bılay tigän: «Vasıyat itep heźgä oşo maturlıqtı qaldıram. İñ qäźerle, iñ qimmätle qomartqı ul — täbiğät. Unıñ menän kileşep yäşähägeź, ısın bäxette tabırhığıź! Qalğanın aqıl, yöräk häm näfsegeź quşıwı buyınsa eşlägeź! Artaban yuldı üźegeźgä haylarğa tura kiler. Täbiğätte haqlağıź, qäźerlägeź!»



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Аrmаn аy

+0 BƏYƏN





Аrmаn аy

İlgеri, ilgеri bir kаrıya kişi bаssа-tursа elе “аrmаn аy” dеp jürçü ekеn. Bul kаrıyanın tоp buzаr kurdаşı bоluptur. Bir künü оşоl kurdаşı:

— Sеn dаyımа elе “аrmаn аy” dеp jürösüñ, emnеjе аrmаn kılаsıñ? Bаlа-çаkаñ bаr, tört tülüjüñ şаymа-şаy, — dеjеn ekеn.

Оşоndо kаrıya:

— Mеnin аrmаnımdı ujа turjаn bоlsоñ bаldаrımа аytkın, eldi çаkırıp tаmаk bеrsin, аrmаnımdı оşоndо аytаm, — dеyt.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Aı astyndaǵy Aıbarsha sulý

+0 BƏYƏN


Aı astyndaǵy Aıbarsha sulý 

Baıaǵyda Kúlmeshan degen han bolypty. Onyń shyn aty Baıaýhan eken. Kúlmeshan atalǵan sebebi, Baıaýhannyń zamanynda jaýgershilik qatty bolyp, bir el bir eldi shaýyp, janshyp ala beredi, sodan keıin Baıaýhan bir kúni jurtyn jıyp, birneshe ásker alyp, jurtqa tyıý salamyn, álemge ádildik ornatamyn dep, jer qaıysqan qolmen attanǵan eken. 

Jarty jolǵa jetken soń, Baıaýhannyń pir tutyp júrgen bir abyzy bar eken, sol esine túsedi. Baıaýhan: «Qoı, men qaıda barsam, ne istesem de abyzdan ruqsat alýshy edim ǵoı. Qate bolǵan eken, abyzdan bata, aqyl almaı ketkenim», – dep, áskerin sol araǵa qaldyryp, bas ýázir ekeýi abyzǵa kelipti. 

Abyz: «Ýa, ulym, qaıda attandyń?» – dep surapty. 

Baıaýhan: 

— Ýa, baba, sizden bata ala ketkeli keldim. Jer qaıysqan qol jıyp, dúnıege tynyshtyq, ádildik ornatqaly attandym, – deıdi. 

Sonda abyz otyryp: «Á, balam, tynyshtyq pa, ádildik pe, á, tynyshtyq, ádildik ornatam dep soǵysqa attandym de», – degen eken de úndemeı otyrǵan eken. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

SABIRTAŞI

+0 BƏYƏN

SABIRTAŞI

(Bir padişahın üç kızı vardır. Bunlar, babalarına, biri geçkin, biri olgun, biri ham üç nar göndererek evlenmek dileğinde bulunurlar. Padişah onların bu uya­rışlarına biraz öfkelenerek biraz da uyanmış olarak üç ok gönderir. Saçlarını yay edip bunları atacak ve ok kimin kapısına düşerse onunla evleneceklerdir. Büyük ve ortanca kız vezir oğulları ile evlenirler. Küçük kız (Akçakız) sabırsız olduğu için, oku Kaf dağına düşer. Kız bahtının peşinden oraya giderek, Kocabey ile bu­luşur.)

(...)O sırada ne olur, nasıl olur, Akçakız'ın gözleri kamaş kamaş kamaşır; yu­mul yumul yumulur. Neden sonra Kocabey, iki eliyle iki gözünü siler de, başını kaldırıp bakar ki ne baksın! O üstü açık, dört duvar yok yerde, kat kat üstüne bir sırça saray, dokuz kat göğe örülmüş gidiyor,



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

OLAR ƏKDİ, BİZ YEDIX.

+0 BƏYƏN


 

OLAR ƏKDİ, BİZ YEDIX.

      Biz iki arxadaşıydıx. Bir sola xaxı. Birimizin adı Yavuz, birimizin adı Cəngiz. Mənim Cəngiziydi, yoldaşımın Yavuz. Bir gün bərabər gettix su başına. Orda görrdüx çox yoldaşlarımız oynıllar. Kimi "Qaş-qaşa" oynırdı, kimi "Güllə-güllə" oynırdı, kimi çimirdi, o birisilər bir-birləriydən şaqa edirdilər. Həzz etmədix olardan. Dedim, arxadaş, Yavuz, gedağın bağa. Dedi: Yallah gedəğ, bir dəqiqə buların şeylərinnən, işlərinnən xilas olax.

 Gettıx biz bağa. Gördıx bir qoca adam əlində bir bel yer qazırı. Dedik, əmmi qüvvatıy olsın.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

MERCİMEK HEM AGALARI

+0 BƏYƏN

MERCİMEK HEM AGALARI

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından

Varmış bir vakıt bir dädu hem bir babu, varmış onnarın iki oolu. Yevermiş dädu oollarnı. Şindi olların uşakları olmuş kalabalık, çifçilik az edärmişlär, dädu babu ihtärlamış. Şindi dädu deer oollarna: “Oollarım bis bakınamaycez, gidin siz taa ii kazanmaa, bän da burda gelinnärlan hem uşaklarnan kalarım da siz da beş-on para kazanırsınız da bakarsınız hem bizi hem uşaklarnızı”. Şindi dädunun oolları giderlar. Çok mu gitmişlär, az mı gitmişlär, üç yıl bir güz gitmişlär da kaybelmişlär. Şindi o dädunun, babu sa aar kalmış, da babunun canı mercimek istemiş. Babu söleer däduya, ani mercimek canı isteer. Gider dädu panayıra da satın alayêr üç tenä mercimek, da getirer babuya. Babu iyer o üç tenä mercimekleri da olayor babunun bir çocuu. Vatiz ederlar o çocuu, adını koyêrlar Mercimek. Da o çocuk pek tez büvärmiş bir gündä, bir yaşında uşak kadar. Geçer irmi gün, çocuk olayor irmi yaşında. Şindi çocuk gidärmiş ahengä siiretmää hem oynamaa da o Mercimeklän çocuklar oynaşırmış da därmişlär: “Senin vardı iki agan da keybeldilär, karıları kaldı hem uşakları”. Mercimek da demiş: “Görerim, bizdä var iki karı hem var uşakları da, ama bilmeerim kimin”. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,