تورک بالاسی TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

Sehrli daraxt / multfilm

+0 BƏYƏN




(Sehrli daraxt (multfilm) | Сехрли дарахт (мультфильм

سحیرلی آغاج




BÖLÜM: Çizgi Film,

آلتین قارپیز اؤزبک خالق ناغیلی

+0 BƏYƏN



آلتین قارپیز اؤزبک خالق ناغیلی

Oltin tarvuz o'zbek xalq ertagi




BÖLÜM: Çizgi Film, Nağıl,

زمرد و قیمت

+0 BƏYƏN

زمرد و قیمت

(اۉزبېک خلق اېرته‌گی)

بیر زمانده کتّه‌ بیر سای بۉییده کیچکینه‌ بیر اوی بۉله‌ر اېکن. بو اویده چال، اونینگ زمرد دېگن قیزی، اۉگه‌ی آنه‌ و اونینگ قیمت دېگن ارزنده‌ قیزی تورر اېکنلر. کمپیر‌نینگ زمردنی کۉرگنی کۉزی، آتگنی اۉقی یۉق اېکن. او حدېب قیزنی اوریب، قرغه‌‌ب، اېرته‌دن کېچگچه ایشله‌ترکن، بې‌چاره‌گه بیرپس هم تینچ‌لیک بېرمس اېکن.

زمرد چیرایلی، آدابلی، ملایم، عقللی قیز اېکن. اونی بیر کۉرگن کیشی ینه‌ کۉرسه‌م دېب آرزو قیلر اېکن. خلص، او جوده‌ عجایب قیز اېکن. قیمت اېسه ایشیاقمس، اینجیق و دماغدار اېکن. اونینگ بوتون کونی اوریش-جنجل و تۉپالان بیلن اۉتر اېکن.

زمرد اېرته‌ بیلن بروقت کۉزه‌سینی کۉتریب، سای یاقه‌لب بولاق باشیگه باررکن، یۉلده اوچره‌گن لاله‌ گُللر باشلرینی اېگیب، اونگه سلام بېررکنلر. زمرد میسه‌لر اوستیده اۉتیریب دَم آلگنیده گُللر اونی آلقیشلر، بلبللر قووانیب اونگه حکایه‌لر ایتیب بېررکنلر.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Çizgi Film, Nağıl,

Zumrad va Qimmat

+0 BƏYƏN



Zumrad va Qimmat

(O'zbek xalq ertagi)

Bir zamonda katta bir soy bo‘yida kichkina bir uy bo‘lar ekan. Bu uyda chol, uning Zumrad degan qizi, o‘gay ona va uning Qimmat degan arzanda qizi turar ekanlar. Kampirning Zumradni ko‘rgani ko‘zi, otgani o‘qi yo‘q ekan. U hadeb qizni urib, qarg‘ab, ertadan kechgacha ishlatarkan, bechoraga birpas ham tinchlik bermas ekan.

Zumrad chiroyli, odobli, muloyim, aqlli qiz ekan. Uni bir ko‘rgan kishi yana ko‘rsam deb orzu qilar ekan. Xullas, u juda ajoyib qiz ekan. Qimmat esa ishyoqmas, injiq va dimog‘dor ekan. Uning butun kuni urish-janjal va to‘polon bilan o‘tar ekan.

Zumrad erta bilan barvaqt ko‘zasini ko‘tarib, soy yoqalab buloq boshiga borarkan, yo‘lda uchragan lola gullar boshlarini egib, unga salom berarkanlar. Zumrad maysalar ustida o‘tirib dam olganida gullar uni olqishlar, bulbullar quvonib unga hikoyalar aytib berarkanlar.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl, Çizgi Film,

​Non va tilla

+0 BƏYƏN


Non va tilla


Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, O‘ktam degan bir kambag‘al dehqon bor ekan. Bir parcha non topsam, deb erta-yu kech ishlar ekan, bo‘sh qolsa qani endi davlat topib olsam-u, boyib ketsam, deb hayol surar ekan.

Kunlardan bir kun O‘ktam, daraxt tagiga o‘tirib: “Olloh menga bir kuch bersa-yu, qo‘limni nimaga ursam, o‘sha narsa tillaga aylanib qolaversa, ana ushanda og‘ir mehnatdan qutulib, farovon hayot kechirgan bo‘lar edim”, ̶ deya hayol sura boshlabdi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

فیل بیلن میمون

+0 BƏYƏN








 

فیل بیلن میمون

بیر کونی اۉرمانده فیل بیلن میمون بحثلشیب قالیشیبدی.

مېن کتّه‌من. کوچیم هم کۉپ. درختلرنی ایلدیزی بیلن قۉپاریب تشله‌ی آله‌من. سېنینگ قۉلینگدن نیمه‌ کېله‌دی؟

مېن سېندن کۉره‌ چقّانمن. ایسته‌گن درختگه چیقه آله‌من. درخت‌نینگ شاخیگه دُمیم بیلن آسیلیب اۉینه‌یمن. سېن شونده‌ی قیله آله‌سنمی؟

اولر اۉزلرینی مه‌قته‌ب، بیر-بیرینی یېرگه اوریب زېریکیشیبدی. نهایت بو مسأله‌نی اجریم قیلیب بېریش اوچون اوکّی‌نینگ آلدیگه باریشیبدی.

بیز‌نینگ فکریمیز بیر جایدن چیقمه‌یپتی. قنی، خالص ایت-چی، کوچ یخشیمی، اېپچیللیکمی؟ – دېب سۉره‌شیبدی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Oppog’oy va yetti gnom

+0 BƏYƏN

Oppog’oy va yetti gnom

Oppog’oy va yetti gnom-Оппоғой ва етти гном (ertaklar.uz)

Uzoq-uzoq o’tmishda bir go’zal ayol qirol saroyida deraza yonida kashta tikib o’tirar edi.
Bu Qirolicha ekan. U oq matoga gullar tikar va o’ylardi: «Agar mening jajji qizalog’im bo’lganida qanchalar baxtli bo’lar edim!» U mudrab barmog’iga igna sanchib olibdi va uch tomchi qoni matoga tomibdi. «Mening qizalog’imning lablari qondek qizil, tanasi qordek oppoq, sochlari mum-dek tim qora bo’lsa, qanday go’zal bo’lar edi u», – o’ylar edi Qirolicha.
Vaqt o’tib Qirolicha qiz ko’rdi va u onasi orzu qilganidek juda go’zal edi. Baxtiyor Qirolicha qiziga Oppog’oy deb ism qo’ydi. Ammo Qirolicha juda betob edi va qizi hali yosh chog’ida olamdan o’tibdi. Oppog’oyning otasi – Qirol ancha vaqtgacha juda qayg’urdi va yolg’iz yashadi. Va, nihoyat, qirol yana uylandi va bu qirollikda katta bayram bo’ldi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Bo’ri va yetti uloqcha

+0 BƏYƏN

Bo’ri va yetti uloqcha


Bo'ri va yetti uloqcha (ertaklar.uz)

     Qadim o`tgan zamonlarda bir echki bor ekan. Uning yettita uloqchasi bo’lgan ekan. Hamma onalar singari u ham bolalarining yettovini birdek yaxshi ko’rar va erkalar ekan.
– Bolajonlarim, siz eshikni mahkam yopib, hech kimga ochmay o’tiring. O’rmonda och bo’ri izg’ib yuribdi. Ehtiyot bo’ling! – deb tayinlarkan.
Ona echki o’rmonda o’t-o’lan bilan ovqatlanib, muzdek suv ichib, bolalarining oldiga kelarkan. Eshikni taqillatib qo’shiq aytar ekan:
– Uloqchalarim, bolajonlarim!
Eshikni oching, mehribonlarim!
Onangiz sizga sut olib keldi,
Yelini to’lib, yerga to’kildi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Dehqon bilan Ayiq

+0 BƏYƏN

Dehqon bilan Ayiq

Dehqon bilan Ayiq (ertaklar.uz)

Bir bor ekan, bir yo’q ekan, bir dehqon bo’lgan ekan. Uning uyi o’rmon etagidagi qishloqda ekan. Dehqonning birgina sadoqatli otidan boshqa hech kimi yo’q ekan.

O’rmonda esa bir ayiq yashar ekan. O’sha ayiq kattagina bir to’nkaga o’tirib olib, payraha yulishni yaxshi ko’rar ekan. Ora – chora bo’kirib ashula ham aytarkan.

Bir kuni dehqonbobo sholg’om ekish uchun dalada xirgoyi qilib, yer hayday boshlabdi. Uning ovozini eshitgan ayiq to’nkasini quchog’iga olganicha dala tomon yo’l olibdi. Borib dehqonga o’shqira boshlabdi:

— Hoy chol, nega to’nka o’yinimni buzyapsan? Hozir seni majag’lab tashlayman!

— Unday qilma, ayiqpolvon. Kel, yaxshisi birga sholg’om ekaylik. Hosil yetilgandan so’ng esa menga uning ostki qismi bo’laqolsin, senga esa ustkisi, — debdi dehqon.

— Xo’p, mayli. Faqat o’zing ishla, men esa to’nkamda o’tirib tomosha qilaman.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Askar bola

+0 BƏYƏN



Askar bola

Chingiz Aytmatov

       U besh yoshlarida otasini birinchi marta kinoda ko‘rdi.

Bu voqea har yili sovxozning jun qirqimi o‘tkaziladigan o‘sha katta qocharida sodir bo‘lgan edi. Qochar shifer bilan yopilgan, u shundoqqina adirning etagida, yo‘l yoqasida joylashgan bo‘lib, uzoqdan oqarib ko‘rinib turardi.
Avvalbek bu yerga onasiga ergashib o‘ynab kelardi. Onasi, Jiyangul, sovxozning aloqa bo‘limida telefonistka edi. Har yili qirqim mavsumi boshlangach, u qirqim punktiga yordamchi bo‘lib ishga joylashardi. Buning uchun Jiyangul o‘zining otpuskasini va ekish, qo‘zilatish mavsumida kommutatorda kechayu kunduz ish vaqtidan tashqari ishlaganligi uchun beriladigan dam olish kunlarini ham olib, bu yerda ham qirqimning to oxirgi kunlarigacha tinim bilmay mehnat qilar edi. Jun qirqishga haq to‘lash ishbay asosida bo‘lib, yaxshigina daromad olish mumkin edi. Eri urushda o‘lgan bir bechora beva uchun har bir tiyinning o‘z o‘rni bor-da axir! Haliyam oila katta emas, ular nihoyati ikki jon: o‘zi-yu, bolasi. Baribir kattami-kichikmi, oila oila-da: oziq-ovqat, o‘tin-cho‘p, kiyim-kechak va yana allaqanday narsalar deganday, hammasini o‘z vaqtida g‘amlab qo‘yish kerak.
Tashlab ketadigan kishisi bo‘lmaganligi uchun Jiyangul o‘g‘lini ham o‘zi bilan birga ishga olib borardi. U esa bu yerda qirqimchilar va cho‘ponlarning o‘zi tengi kir-chir bosgan bolalari va pahmoq yungli cho‘pon iti bilan kuni bo‘yi chopqillab o‘ynagani-o‘ynagan edi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Hekayə,

سئحرلی صاندیق / اؤزبک تورکجه‌سینده چیزگی فیلم

+0 BƏYƏN

سئحرلی صاندیق
اؤزبک تورکجه‌سینده چیزگی فیلم

Sehrli sondiq
o'zbek film




BÖLÜM: Çizgi Film,

نوایی و حسین بایقرا

+0 BƏYƏN

نوایی و حسین بایقرا

علیشېر نوایی حسین بایقرا سراییده باش منشی اېکن. پادشاه‌ همه‌ وقت نوایی نینگ دېگنلریگه قولاق سالر اېکن. کونلردن بیر کونی حسین بایقرا اېرته‌لب سرایگه کیریب کېته‌یاتیب، نواییگه قره‌بدی-ده، کۉرسه‌تگیچ برماغی بیلن باشینی کۉرسه‌تیبدی. نوایی هم شو برماغی بیلن تیلینی کۉرسه‌تیبدی. حسین بایقرا باشینی چَیقه‌بدی-ده، سرایگه کیرمه‌ی قَیتیب کېتیبدی.

 بو واقعه‌نی کوزه‌تیب تورگن نوایی نینگ شاگردلری ایما-اشاره‌ نینگ سببینی سۉربدیلر. نوایی:

 — اۉزلرینگ اۉیلب تاپینگلر، — دېب ایتمه‌بدی. شاگردلر اۉیلب-اۉیلب هېچ تاپیش‌آلمه‌بدی. اولردن بیری نوایینی سۉزله‌تیش مقصدیده سیاه‌داننی اغدریب یوباریبدی.

 شونده نوایی:

 — عبدالطیف، نېگه‌ بونچه‌ خَیال پریشان بۉلمه‌سه‌نگیز. سیاه‌دان اغدریلدی-کو، — دېبدی.

 — کېچیرینگ استاذ، — دېبدی شاگردی.— حلیگی معما نینگ سببینی اۉیلب، خَیالیم قاچیبدی.

 نوایی ایتیشگه مجبور بۉلیبدی:

 —حسین بایقرا: «باشگه بلانی نیمه‌ کېلتیره‌دی؟» — دېب سۉردی، مېن «تیل» دېب جواب بېردیم.

 شاگردلر نوایی نینگ زیرکلیگیگه ینه‌ بیر مرته‌ قایل قالیبدیلر.




BÖLÜM: Hekayə,

Navoiy va Husayn Boyqaro

+0 BƏYƏN


Navoiy va Husayn Boyqaro

Alisher Navoiy Husayn Boyqaro saroyida bosh munshiy ekan. Podsho hamma vaqt Navoiyning deganlariga quloq solar ekan. Kunlardan bir kuni Husayn Boyqaro ertalab saroyga kirib ketayotib, Navoiyga qarabdi-da, ko‘rsatgich barmog‘i bilan boshini ko‘rsatibdi. Navoiy ham shu barmog‘i bilan tilini ko‘rsatibdi. Husayn Boyqaro boshini chayqabdi-da, saroyga kirmay qaytib ketibdi.
Bu voqeani kuzatib turgan Navoiyning shogirdlari imo-ishoraning sababini so‘rabdilar. Navoiy:
— O’zlaring o‘ylab topinglar, — deb aytmabdi. Shogirdlar o‘ylab-o‘ylab hech topisholmabdi. Ulardan biri Navoiyni so‘zlatish maqsadida siyohdonni ag‘darib yuboribdi.
Shunda Navoiy:
— Abdullatif, nega buncha xayol parishon bo‘lmasangiz. Siyohdon ag‘darildi-ku, — debdi.
— Kechiring ustoz, — debdi shogirdi.— Haligi muammoning sababini o‘ylab, xayolim qochibdi.
Navoiy aytishga majbur bo‘libdi:
—Husayn Boyqaro: «Boshga baloni nima keltiradi?» — deb so‘radi, men «til» deb javob berdim.
Shogirdlar Navoiyning ziyrakligiga yana bir marta qoyil qolibdilar.




BÖLÜM: Hekayə,

دانشمند چۉپان

+0 BƏYƏN

دانشمند چۉپان

اۉتگن زمانده بیر پادشاه‌ بۉلگن اېکن. او همه‌ نرسه‌دن هم آتنی یخشی کۉرر اېکن. کونلردن بیر کون، پادشاه‌ آتخانه‌گه کیریب قره‌سه، آتلری انچه‌ آریقلب قالگن اېمیش.

پادشاه‌ آتباقرینی چقیریب:

- آتلر نیمه‌ اوچون آریقلب قالدی؟ - دېب سۉره‌بدی. آتباقر پادشاه‌ نینگ غضبیدن قۉرقیب:

- اې جناب عالیلری، آتلرینگیز بیر نېچه‌ کوند‌ن بویان یېم۔بېده‌ یېمه‌ی، زۉر بېریب کیشنه‌یدیلر.

شهردن چېتراقده باشقه‌ آتلر بۉلسه کېره‌ک. اۉشه‌ آتلرنینگ آوازیگه بولر بېده‌ یېمسدن قۉیگن بۉلسه‌لر کېره‌ک، دېب اۉیله‌یمن، - دېبدی

پادشاه‌ اۉنگ قۉل وزیرینی چقیریب:

- اې دانا وزیر، نوکرلر بیلن شهر تشقریسیگه چیق، باشقه‌ آتلرنی کیشنب آتلریم نینگ تینچلیگینی بوزمه‌یدیگن قیلیب کېل! - دېبدی. وزیر پادشاه‌گه تعظیم قیلیب:

- اې، پادشاهیم، فرمانینگیز بېکم و کاست اۉز یېریده قرار تاپگه‌ی، - دېب نوکرلری بیلن شهردن تشقریگه چیقیب کېتیبدی، یوریب۔یوریب، شهردن ییگیرمه‌۔اۉتّیز چقیریم نریده بۉلگن بیر تاغگه یېتیبدی. تاغگه چیقیب کۉرسه‌لر، بیر چۉپان ییلقیلرینی اۉتلاققه قۉییب، اۉزی بیر کتّه‌ خرسنگ تاش نینگ اوستیده چۉزیلیب یاتگن اېمیش. وزیر چۉپان نینگ آلدیگه باریب:

- اې، احمق چۉپان، همه‌ ییلقیلرینگنی اۉتلاققه قۉییب یوباریب، کیشنه‌تیب، اولرنینگ آوازیگه مست بۉلیب یاتیبسن. شهرده بۉلسه سېنینگ آتلرینگ نینگ کیشنه‌شینی اېشیتیب، پادشاه‌ نینگ آتلری بېده‌ یېمه‌ی آزیب قالماقده. مېن سېنگه تېزده آتلرینگ نینگ آغیزلرینی باغلب قۉییشنی بویوره‌من. اگرده‌ بویروغیمدن بۉیین تاولر اېکنسن اۉزینگنی جلّادگه، آتلرینگنی پادشاه‌گه تارتیق قیله‌من، - دېبدی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Qora baliqcha

+0 BƏYƏN


Qora baliqcha

Samad Behrangiy

   Qishning chilla kechasi edi. Dengiz tubida keksa bir baliq o‘n ikki ming bolasi va nabirasini atrofiga to‘plab olib ertak aytib berayotgan ekan:
— Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, qadim zamonda kichkinabir irmoqda qora baliqcha onasi bilan birga yashar ekan. Irmoq baland tog‘dagi bir qoyadan chiqib vodiyning etaklarigacha oqib borar ekan. Ona-bola baliq irmoq tubidagi katta tosh tagini o‘zlariga uy qilib olishgan ekan. Toshni qoplagan yo‘sinlar uyning tomi vazifasini bajarar ekan. Baliqlar tunda yo‘sin ostiga kirib uxlashar ekan. Qora baliqcha bir marta bo‘lsa ham yo‘sinlar ostidan chiqib oy nurini ko‘rishni orzu qilar ekan. Ona baliq va mittivoy ertalabdan kechgacha bir–birini ortidan suzib aylanish bilan kun o‘tkazishar, ba’zida boshqa baliqlar bilan birga kichik irmoqda u yoqdan bu yoqqa suzib yurishar ekan.
Bola baliq o‘zini juda yolg‘iz sezar ekan. Chunki o‘n ming uvildiriqdan bor–yo‘g‘i shu qora baliqcha tirik qolgan ekan. Qora baliqcha bir necha kun g‘amgin bo‘lib qolibdi. Xuddi betob bo‘lgandek, u yondan bu yonga sekin-sekin suzib yurar, boshqa vaqtdayam xuddi shunday jimgina onasiga ergashib yuraverar ekan. Onasi mittivoyning ahvolidan tashvishlanar, tezroq tuzalib ketishini umid qilar ekan. Ammo qora baliqchaning dardi shunchaki o‘tkinchi bir dard emas ekan.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Hekayə,