تورک بالاسی TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

گچینِم اؤز آیاغیندان آسارلار، قوْینام

+0 BƏYƏN

گچینِم اؤز آیاغیندان آسارلار، قوْینام 
بأهلیلی دانانینگ اینیسی هارۇن رشیت اۇلی پاتیشا اکن. اوْل اؤز آغاسی بأهلیلی دانانی یانینا چاغیریپ: 
- آی، بأهلیلی، سن بۇ دیواناچیلیق-گدایچیلیغینگدان ال چک، اینه، سانگا خازینا، نأمه گرک بوْلسا گؤتر - دیین. 
اوْندا بأهلیلی دانا: 
- آی، پاتیشا، بیز هر نیچیک آغا-اینم بوْلساق، سنینگ پاتیشالیق بیلن قازانان مالی-دۆنیأنگدن چیگیت یالی زات درکار دأل، سن یؤنه منی اؤز گۆنۆمه قوْی - دیییپدیر-ده، اؤزۆنینگ ویرانا هوْولۇسینا اؤتأگیدیپدیر. بأهلیلی دانانینگ هوْولۇسی هارۇن رشیت پاتیشانینگ کؤشگۆنه یاقین اکن. هارۇن رشیت هر گۆن تاغتیندا اوْتۇران واغتیندا بأهلیلی دانانینگ آهی-حاسرات بیلن دادی-پریات ادیپ آغلایان غاملی سسینی اشیدر اکن.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

Geçinem öz aýagyndan asarlar, goýnam

+0 BƏYƏN

 

Geçinem öz aýagyndan asarlar, goýnam







Bählili dananyň inisi Harun Reşit uly patyşa eken. Ol öz agasy Bählili danany ýanyna çagyryp:

- Aý, Bählili, sen bu diwanaçylyk-gedaýçylygyňdan el çek, ine, saňa hazyna, näme gerek bolsa göter - diýen.
Onda Bählili dana:
- Aý, patyşa, biz her niçik aga-inem bolsak, seniň patyşalyk bilen gazanan maly-dünýäňden çigit ýaly zat derkar däl, sen ýöne meni öz günüme goý - diýipdir-de, özüniň weýrana howlusyna ötägidipdir. Bählili dananyň howlusy Harun Reşit patyşanyň köşgüne ýakyn eken. Harun Reşit her gün tagtynda oturan wagtynda Bählili dananyň ahy-hasrat bilen dady-perýat edip aglaýan gamly sesini eşider eken.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

Bäxet

+0 BƏYƏN

Bäxet

 Gabdulla Tukay  

Ber şähärneñ çitendä genä öç ağay-ene toralar ide. Bolarnıñ, nindi genä eşkä totınsalar da, ni säbäptänder eşläre uñğa kitmi ide.
Bu ağay-enelär eşläre uñmawında üz-üzlären ğayıplärgä uylap ta qaramıyça, haman Bäxet yuqlığınnan ğına kürälär ide.
Berzaman niçekter Bäxet, küzgä kürenmiçä genä, bolarğa qunaqqa kilde dä bu öç ağay-enegä, nindi genä eş başlasalar da, yärdäm itärgä süz birde.
Bu waqıtta öç ağay-eneneñ berse säwdägärlekkä totınğan ide. Därxal’ Bäxetneñ yärdäme ilä ni satsa — annan fayda, ni alsa — annan tabış itep, berniçä köndä malı wä xäzinäseneñ xisabı bulmağan ber zur bay bulıp kitte.
Şul uq Bäxet kilgän zamanda ikençe qardäşe mäxkämädä kyätib (pisar’) ide. Bu da Bäxet arqasında xaqimlek däräcäsenä kütärelde; medal’lär birelde.
Sez inde öçençesenä dä Bäxet yärdäm itteme, diersez.
Nik itmäsen, itte: öçençe qardäş çeben tota ide. Xäzer, Bäxetneñ bulışlığı ilä, qulın seltägän sayın çeben tota; hiçber seltägäne buşqa kitmi.
Bäxet qunaqqa ğına kilde, digän idek bit. Döres, Bäxet ozaqlamadı, kitte.
İke karendäş zur bay wä däwlätle buldılar. Öçençese, haman yawız Bäxetne yamanlap, awıldan awılğa, suqrana-suqrana, qapçıq totıp telänergä kitte.
 

* * *

Uquçı! Uşbu xikäyädä kem ğayıple ikänen üzeñ xaqim bulıp xökem it.

 Mäxkämä — sud.

Xaqimlek — sud’yalıq.

 

(Çığanaq: Tuqay G. Saylanma äsärlär: şiğırlär, poemalar häm çäçmä äsärlär. – Qazan: Tatar. kit. näşr., 2003. – 480 b.)

G.Tuqaynıñ tormış häm icat yılyazması: 1906 yıl

Qaynaq: gabdullatukay.ru




BÖLÜM : Hekayə,

کیبریتچی قیز

+0 BƏYƏN

کیبریتچی قیز

هانس کریستین آندرسن

کؤچورن: عباس ائلچین

     چوْخ سوْیۇق قیش گئجه‌لریندن بیری؛ ایل‌باشی گئجه‌سی. ائشیکده هاوا چوْخ شاختا. سانکی بیر دامدان بیر داما پیشیک آتلانارکن هاوادا دوْنۇپ قالاجاق. سوْیۇق هاوا آدامین ایلیکلرینه قدر ایشله‌ییر. بئله بیر سوْیۇق هاوادا، قارانلیقدا، اۆزرینده پالتوْ، باشیندا بؤرک، الینده الجک، آیاغیندا پوْتینی اوْلان اینسانلار بئله اۆشۆرکن. پالتاری ییرتیق ، یاماقلی، باشی آچیق، آیاغیندا هئچ‌بیر شئی اوْلمایان، ساری ساچلی کیچیک بیر قیز اۇشاغی گئجه‌نین قارانلیغیندا کیچیک-کیچیک آددیملارلا آیاق‌یالین گئدیر. 
ائودن چیخارکن گئیدیگی باشماقلار، آز اؤنجه قارشیدان قارشییا گئچمک ایسترکن یوْلدا گلن ماشینی گؤرۆنجه تلاشلانیب قاچماغا باشلایینجا آیاغیندان چیخدی. باشماغین بیری ایتدی. بیرینی ایسه بیر اوْغلان اۇشاغی، "ایره‌لیده بیر قوْچاغیم اوْلسا بۇ باشماغی بئشیک ائده‌رم" دئیه سؤیله‌یه‌رک، گؤتۆرۆب اۇزاقلاشدی. چۆنکۆ گئیدیگی باشماقلار آنا‌سی‌نین داها اؤنجه‌دن گئیدیگی باشماقلار ایدی. دوْغال اوْلاراق دا بۇ کیچیک قیزین آیاغینا بؤیۆک گلیردی. 
بؤیۆکده اوْلسا، أن آزیندان آیاقلارینی بیر آزدا اوْلسا سوْیۇقدان قوْرۇیان باشماقلاری آیاغیندا اوْلمادیغیندان آیاقلاری سانکی گؤیرمیشدی. گۆجلۆکله یئریییردی. اۆزرینده اوْلان اسکی اؤنلۆگۆنۆن جیبینده بیر چوْخ کیبریت وار ایدی. بیر نئجه دنه ده الینه آلمیش بۇ شکیلده کیبریت ساتماغا چالیشیردی. گۆن بوْیۇ دوْلانمیش، گئجه اوْلماسینا باخمایاراق هله بیر دنه بئله کیبریت ساتامامیشدی. کیچیک کیبریتچی قیزین قارنی آجیقمیش، سوْیۇقدان دوْلایی دوْنمۇش حالدا هله‌ ده گئدیر، بلکه بیر کیبریت ساتارام دا بیرآز پۇل قازانارام دئییردی. بیر یاندان دا چئوره‌نی ایزله‌ییردی. ایل‌باشی اوْلماسی ندنییله بۆتۆن ائولرین پنجره‌لریندن ایشیقلار یاییلیردی. کۆچه‌لرده گؤزل هشترخان قیزارتماسی ایگلری گلیردی. عاییله‌لر ائولرینده اۇشاقلاری ایله مۇتلۇ بیر شکیلده زامان گئچیریردیلر. 
کیچیک کیبریتچی قیز: "بۇ گئجه ایل‌باشی گئجه‌سی ایدی. " دئیه عاغلیندان گئچیردی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

Kibritçi Kız Masalı

+0 BƏYƏN

Kibritçi Kız Masalı

Hans Christian Andersen

Çok soğuk kış gecelerinden biri ve yılbaşı gecesi. Dışarıda hava çok sert. Sanki bir damdan bir dama kedi atlarken havada donup kalacak. Soğuk hava insanın iliklerine kadar işliyor. İşte böyle bir soğuk havada ve karanlıkta, üzerinde montu, başında beresi, elinde eldiveni, ayağında botu  olan insanlar bile üşürken. Elbisesi yırtık ve yamalı, başı açık, ayağında hiçbir şey olmayan, sarı saçlı küçük bir kız çocuğu gecenin karanlığında küçük küçük adımlarla yalın ayak yürüyor.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

کوپه‌گیرن قاری‌نین نصیحتلری

+0 BƏYƏN

کوپه‌گیرن قاری‌نین نصیحتلری 
مؤلیف: گولزار ایبراهیمووا 

نوه‌سی ننه‌گول کوپه‌گیرن قارییا دئییر: 
- ننه، صینیف یولداشلاریمین هامیسی اؤزونه صنعت سئچیب، بیلمیرم من هانسی پئشه‌یه یییه‌له‌نیم کی، گله‌جکده اذییتسیز چوخلو پولوم اولسون. قالمیشام فیکیرلشه-فیکیرلشه. کؤمک ائل، نئیله‌ییم؟ 
- هه، ننه‌ن سنه قوربان اولماسین، حیاتی‌نین چتین دؤورونده‌سن. اؤزونه ائله پئشه سئچمه‌لیسن کی، هم حیاتین گؤزل کئچسین، هم وارین-دؤولتین چوخ اولسون، هم ده هئچ بیر ایش گؤرمه‌یه‌سن، قارشیندا ایشله‌سینلر، سن ده تاماشا ائله‌یه‌سن. هامی سندن قورخسون، سنه هدیه‌لر وئرسینلر، خوش سؤزلر دئسینلر. بئله ایشلر چوخدور. من سادالاییم، سن سئچ!



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

بابکین آندی

+0 BƏYƏN


  بابکین آندی

میکاییل ریضاقولوزاده

      آنا-بالا بوخاری قاباغیندا اوز-اوزه اوتورموشدولار. آنا حسرتلی و مئهریبان باخیشلارینی اوغلونون اوزوندن آییرمیردی. ائله بیل کی، یئنه اوندان آیریلاجاغیندان، بو قاراشین اوزه، بو چاتما قاشلارا، بو آلا گؤزلره حسرت قالاجاغیندان قورخوردو. نئجه ده قورخمایایدی. ایندی 7-8 ایل ایدی کی، بالاسینی دویونجا گؤرمه‌‌میشدی. او، ساربانا نؤکرچیلیگه وئریلنده 9-10 یاشیندا بیر اوشاق ایدی. ایندی 17-18 یاشلی بیر ایگید اولموشدور. کاروانلا بیرگه شهرلری، اؤلکه‌‌لری قاریش-قاریش گزمیش، قیشین شاختاسیندان، یایین قیزماریندان اوزونون دریسی برکیییب سرتلشمیشدی. اونون جاوان اوزونده کیشیلره مخصوص قالین جیزگیلر عمله گلمیشدی. او، ایندی یئکه بیر کیشییه بنزه‌ییردیسه ده، آناسی‌نین نظرینده یئنه بالاجا، مئهریبان، دجل بابک ایدی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

Askar bola

+0 BƏYƏN



Askar bola

Chingiz Aytmatov

       U besh yoshlarida otasini birinchi marta kinoda ko‘rdi.

Bu voqea har yili sovxozning jun qirqimi o‘tkaziladigan o‘sha katta qocharida sodir bo‘lgan edi. Qochar shifer bilan yopilgan, u shundoqqina adirning etagida, yo‘l yoqasida joylashgan bo‘lib, uzoqdan oqarib ko‘rinib turardi.
Avvalbek bu yerga onasiga ergashib o‘ynab kelardi. Onasi, Jiyangul, sovxozning aloqa bo‘limida telefonistka edi. Har yili qirqim mavsumi boshlangach, u qirqim punktiga yordamchi bo‘lib ishga joylashardi. Buning uchun Jiyangul o‘zining otpuskasini va ekish, qo‘zilatish mavsumida kommutatorda kechayu kunduz ish vaqtidan tashqari ishlaganligi uchun beriladigan dam olish kunlarini ham olib, bu yerda ham qirqimning to oxirgi kunlarigacha tinim bilmay mehnat qilar edi. Jun qirqishga haq to‘lash ishbay asosida bo‘lib, yaxshigina daromad olish mumkin edi. Eri urushda o‘lgan bir bechora beva uchun har bir tiyinning o‘z o‘rni bor-da axir! Haliyam oila katta emas, ular nihoyati ikki jon: o‘zi-yu, bolasi. Baribir kattami-kichikmi, oila oila-da: oziq-ovqat, o‘tin-cho‘p, kiyim-kechak va yana allaqanday narsalar deganday, hammasini o‘z vaqtida g‘amlab qo‘yish kerak.
Tashlab ketadigan kishisi bo‘lmaganligi uchun Jiyangul o‘g‘lini ham o‘zi bilan birga ishga olib borardi. U esa bu yerda qirqimchilar va cho‘ponlarning o‘zi tengi kir-chir bosgan bolalari va pahmoq yungli cho‘pon iti bilan kuni bo‘yi chopqillab o‘ynagani-o‘ynagan edi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

Kaşağı

+0 BƏYƏN

 Kaşağı

Ömer Seyfeddin 

Kardeşimle ahırın avlusunda oynarken aşağıda, gümüş söğütler altında görünmeyen derenin hüzünlü şırıltısını işitirdik. Evimiz iç çitin büyük kestane ağaçları arkasında kaybolmuş gibiydi. Annem, İstanbul’a gittiği için benden bir yaş küçük olan kardeşim Hasan’la artık Dadaruh’un yanından hiç ayrılmıyorduk. Bu, babamın seyisi, yaşlı bir adamdı. Sabahleyin erkenden ahıra koşuyorduk. En sevdiğimiz şey atlardı. Dadaruh’la birlikte onları suya götürmek, çıplak sırtlarına binmek, ne doyulmaz bir zevkti. Hasan korkar, yalnız binemezdi. Dadaruh onu kendi önüne alırdı. Torbalara arpa koymak, yemliklere ot doldurmak, gübreleri kaldırmak eğlenceli bir oyundan daha çok hoşumuza gidiyordu. Hele tımar. Bu en zevkli şeydi. Dadaruh eline kaşağıyı alıp işe başladı mı, tıkı… tık… tıkı… tık… tıpkı bir saat gibi… Yerimde duramaz,

— Ben de yapacağım! diye tuttururdum.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

نوایی و حسین بایقارا

+0 BƏYƏN

نوایی و حسین بایقارا

علیشیر نوایی، حسین بایقارا ساراییندا باش مونشی ایمیش. پادشاه همیشه نوایی‌نین دئدیکلرینه قولاق آسارمیش. گونلرین بیر گونی حسین بایقارا سحر سارایا گیرنده، نوایی‌یا باخیب دا ایشاره بارماغی ایله باشینی گؤسترمیشدی. نوایی ده بارماغی ایله دیلینی گؤسترمیش. حسین بایقارا باشینی ترپه‌تیب سارایا گیرمه‌دن قاییدیب گئتمیشدی.

بو واقعه‌نی گؤرن نوایی‌نین شاگیردلری ایما-ایشاره‌نین سببنی سوروشموشلار. نوایی:

- اؤزونوز دوشونون تاپین- دئیه سؤیله‌مه‌میش. شاگیرلر دوشونوب-دوشونوب هئچ تاپا بیلمه‌میشدیلر. اونلاردان بیری نوایینی سؤیلتمک مقصدی ایله مورکبی اندریب تؤکموشدو.

اوندا نوایی:

- عبدالطیف، نیه بئله پریشان خیال اولوبسونوز. مورکبی اندردینیز کی- دئمیشدی.

- باغیشلایین اوستاد،- دئمیشدی شاگیردی.ـ بایاقکی موعمانین سببنی دوشونوب، خیالیم قاچدی.

نوایی دئمه‌یه مجبور اولموشدو:

- حسین بایقارا:" باشا بلانی نمنه گتیرر؟" دئیه سوردو، من "دیل" دئیه جاواب وئردیم.

شاگیردلر نوایی‌نین زیرکلیگینه یئنه بیر داها قایل اولموشدولار.

کؤچورن: عباس ائلچین




BÖLÜM : Hekayə,