TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

بالتا

+0 BƏYƏN

بالتا

قیریم تاتار ناغیلی

بیر کندلی بالتاسینی گؤله دوشورموش ده، سوُ کناریندا قایغیسیندان آغلاماغا باشلامیش. سوُ آناسی اوْنو ائشیتمیش، آجیییب یاردیم ائتمک ایسته‌میش. سوُدان آلتین بیر بالتا چیخاردیب: "بوُ سنینمی؟" دئیه سوْروشموش. کندلی:" یوخ، منیم دئییل!" دئمیش. سوْنرا سوُ آناسی گوموشدن دوزلمیش بیر بالتا چیخارمیش. کندلی بوُنو دا آلمامیش. ان سوْنوندا، کندلی‌نین بالتاسینی چیخارمیش. کندلی بالتاسینی گؤرر-گؤرمز تانیییب: "ایشده، منیم بالتام بوُدور" دئمیش. کندلی‌نین بوُ دوْغرولوغونو گؤرن سوُ آناسی اوْنا آلتیندان و گوموشدن دوزلمیش بالتالارینی باغیشلامیش. کندلی ائوینه قاییدیب گلنده، سئوینجیندن، آرخاداشلارینا بایاق آلان بالتالارینی گؤستریب گؤلده اوْلوب کئچنلرینی آنلادار. باشقا بیر کندلی ده اوْنون کیمی ائتمک ایسته‌یر. او گؤله واریب بالتاسینی بیله‌رکدن سوُیا آتار. سوْنرا سوُ کناریندا اوْتوروب آغلاماغا باشلایار. اوْ زامان سوُ آناسی اوْنا دا آلتیندان بیر بالتا چیخاردیب دا: "بوُ سنین بالتان می؟" دئیه سوْروشار. کندلی گؤرر-گؤرمز سئوینیب: " البته، بوُ منیم بالتامدیر"دئیه جاواب وئرر. سوُ آناسی، یالان سؤیله‌دیگی اوچون اوْنو جزالاندیرار. بایاق چیخاردان بالتانی کندلی‌یه وئرمه‌ییب یالاندان سوُیا آتان بالتاسینی دا گئری قایتاریب وئرمز.

کؤجورن: عباس ائلچین



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

Balta

+0 BƏYƏN

Balta

QırımTatar masalı

Bir köyli baltasın kölge tüşürgen de, suw kenarında kaygısından cılamaga başlagan. Suw anası onu eşitken, acıgan ve yardım etmek istegen. Suwdan altın bir balta şıgarıp: Bo seninmi dep? Soragan. Köyli: “Yok, menim tuwul”, degen. Son, Suw Anası, gümüşten yasalgan bir balta şıgargan, köyli bonı da almagan. En sonında, köylinin baltasın şıgargan. Köyli, baltasın körer- körmez tanıgan ve: “İşte, menim baltam bodır” degen. Köylinin bo dogrılıgın körgen Suw Anası, oga altın ve gümüşten yasalgan baltalarnı bagışlagan. Köyli, üyüne kaytıp kelgende, kuwanganından, arkadaşlarına anaw algan baltalarnı körsete, kölde bolup keşkenlerin anlata. Başka bir köylide ep onday yapmaga istiy. O kölge bara, baltasın aseleten suwga atıp cibere. Son suw kenarına oturup cılamaga başlay. O zaman Suw Anası oga da altından bir balta şıgarada: “Bo senin baltan mı?” dep soray. Köyli körer-körmez kuwanıp: “Elbet, bo menim baltamdır” dep cevap bere. Suw Anası, yalan aytkanı üşün onı cezalay. Anav şıgargan baltanı köylige bermiy ve yalandan suwga aktan baltasın da geri kaytarıp bermiy.




BÖLÜM : Nağıl,

کل اوغلان ناغیل‌لاری؛ قورخولوق - چیزگی فیلم

+0 BƏYƏN


Çizgi Film

Keloğlan masalları

korkuluk


چیزگی فیلم

کل اوغلان ناغیل‌لاری

قورخولوق


Yüklə/یوکله




BÖLÜM : Çizgi Film,

Minküllü yır

+0 BƏYƏN


 Minküllü yır

Minküllü üyde tuwğan, qırda ösgen.

Haray bugün art yelkesin çaç gesgen,

Tuwarlağa yimik tük bitgen, 

Qatın-qızğa yimik alay çaç bitgen, 

Açılğan yerin gün aşap, 

Yabulğan yerin bit aşap,

Qorqunçlu talalğa qoş tikgen, 

Qaburğasın qıy gesgen; 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Şeir,

نوایی و حسین بایقارا

+0 BƏYƏN

نوایی و حسین بایقارا

علیشیر نوایی، حسین بایقارا ساراییندا باش مونشی ایمیش. پادشاه همیشه نوایی‌نین دئدیکلرینه قولاق آسارمیش. گونلرین بیر گونی حسین بایقارا سحر سارایا گیرنده، نوایی‌یا باخیب دا ایشاره بارماغی ایله باشینی گؤسترمیشدی. نوایی ده بارماغی ایله دیلینی گؤسترمیش. حسین بایقارا باشینی ترپه‌تیب سارایا گیرمه‌دن قاییدیب گئتمیشدی.

بو واقعه‌نی گؤرن نوایی‌نین شاگیردلری ایما-ایشاره‌نین سببنی سوروشموشلار. نوایی:

- اؤزونوز دوشونون تاپین- دئیه سؤیله‌مه‌میش. شاگیرلر دوشونوب-دوشونوب هئچ تاپا بیلمه‌میشدیلر. اونلاردان بیری نوایینی سؤیلتمک مقصدی ایله مورکبی اندریب تؤکموشدو.

اوندا نوایی:

- عبدالطیف، نیه بئله پریشان خیال اولوبسونوز. مورکبی اندردینیز کی- دئمیشدی.

- باغیشلایین اوستاد،- دئمیشدی شاگیردی.ـ بایاقکی موعمانین سببنی دوشونوب، خیالیم قاچدی.

نوایی دئمه‌یه مجبور اولموشدو:

- حسین بایقارا:" باشا بلانی نمنه گتیرر؟" دئیه سوردو، من "دیل" دئیه جاواب وئردیم.

شاگیردلر نوایی‌نین زیرکلیگینه یئنه بیر داها قایل اولموشدولار.

کؤچورن: عباس ائلچین




BÖLÜM : Hekayə,

نوایی و حسین بایقرا

+0 BƏYƏN

نوایی و حسین بایقرا

علیشېر نوایی حسین بایقرا سراییده باش منشی اېکن. پادشاه‌ همه‌ وقت نوایی نینگ دېگنلریگه قولاق سالر اېکن. کونلردن بیر کونی حسین بایقرا اېرته‌لب سرایگه کیریب کېته‌یاتیب، نواییگه قره‌بدی-ده، کۉرسه‌تگیچ برماغی بیلن باشینی کۉرسه‌تیبدی. نوایی هم شو برماغی بیلن تیلینی کۉرسه‌تیبدی. حسین بایقرا باشینی چَیقه‌بدی-ده، سرایگه کیرمه‌ی قَیتیب کېتیبدی.

 بو واقعه‌نی کوزه‌تیب تورگن نوایی نینگ شاگردلری ایما-اشاره‌ نینگ سببینی سۉربدیلر. نوایی:

 — اۉزلرینگ اۉیلب تاپینگلر، — دېب ایتمه‌بدی. شاگردلر اۉیلب-اۉیلب هېچ تاپیش‌آلمه‌بدی. اولردن بیری نوایینی سۉزله‌تیش مقصدیده سیاه‌داننی اغدریب یوباریبدی.

 شونده نوایی:

 — عبدالطیف، نېگه‌ بونچه‌ خَیال پریشان بۉلمه‌سه‌نگیز. سیاه‌دان اغدریلدی-کو، — دېبدی.

 — کېچیرینگ استاذ، — دېبدی شاگردی.— حلیگی معما نینگ سببینی اۉیلب، خَیالیم قاچیبدی.

 نوایی ایتیشگه مجبور بۉلیبدی:

 —حسین بایقرا: «باشگه بلانی نیمه‌ کېلتیره‌دی؟» — دېب سۉردی، مېن «تیل» دېب جواب بېردیم.

 شاگردلر نوایی نینگ زیرکلیگیگه ینه‌ بیر مرته‌ قایل قالیبدیلر.




BÖLÜM : Hekayə,

Navoiy va Husayn Boyqaro

+0 BƏYƏN


Navoiy va Husayn Boyqaro

Alisher Navoiy Husayn Boyqaro saroyida bosh munshiy ekan. Podsho hamma vaqt Navoiyning deganlariga quloq solar ekan. Kunlardan bir kuni Husayn Boyqaro ertalab saroyga kirib ketayotib, Navoiyga qarabdi-da, ko‘rsatgich barmog‘i bilan boshini ko‘rsatibdi. Navoiy ham shu barmog‘i bilan tilini ko‘rsatibdi. Husayn Boyqaro boshini chayqabdi-da, saroyga kirmay qaytib ketibdi.
Bu voqeani kuzatib turgan Navoiyning shogirdlari imo-ishoraning sababini so‘rabdilar. Navoiy:
— O’zlaring o‘ylab topinglar, — deb aytmabdi. Shogirdlar o‘ylab-o‘ylab hech topisholmabdi. Ulardan biri Navoiyni so‘zlatish maqsadida siyohdonni ag‘darib yuboribdi.
Shunda Navoiy:
— Abdullatif, nega buncha xayol parishon bo‘lmasangiz. Siyohdon ag‘darildi-ku, — debdi.
— Kechiring ustoz, — debdi shogirdi.— Haligi muammoning sababini o‘ylab, xayolim qochibdi.
Navoiy aytishga majbur bo‘libdi:
—Husayn Boyqaro: «Boshga baloni nima keltiradi?» — deb so‘radi, men «til» deb javob berdim.
Shogirdlar Navoiyning ziyrakligiga yana bir marta qoyil qolibdilar.




BÖLÜM : Hekayə,

گؤیچک فاطما‌نین ناغیلی

+0 BƏYƏN

گؤیچک فاطما‌نین ناغیلی 
   بیری وار ایمیش، بیری یوخ ایمیش، بیر کیشی وار ایمیش. بو کیشی‌نین بیر آروادی و بو آرواددان فاطما آدیندا چوخ عاغیللی و گؤزل قیزی وار ایمیش. بیر گون فاطما‌نین آناسی ناخوشلاییر و قیزینا دئییر کی، من اؤلندن سونرا دده‌ن تزه آرواد آلاجاق و او آرواد سنی چوخ اینجیده‌جک. آما قارا اینگیمیزدن موغایات اول، اونو اؤزون اوتار.
قیزین آناسی اؤلور و آتاسی گئدیب اؤزگه بیر آرواد آلیر. بو آروادین دا اوّلکی اریندن بیر چیرکین قیزی واردی.
آرواد گؤیچک فاطمانی چوخ دؤیوب اینجیدیرمیش. فاطما صبر ائدیب، هر گون قارا اینگی اوتارماغا آپارارمیش. فاطما‌نین آنالیغی اونا یون، داراق وئررمیش کی، چؤلده داراییب اَییرسین. فاطما یونو وئررمیش اینگین آغزینا. قارا اینک یونو اودار، سونرا حاضیر ایپی آغزیندان چیخاریب وئررمیش فاطمایا. 
بیر گون فاطما یون دارادیغی یئرده کولک اونون الچیمی‌نین بیرینی گؤتوروب قالدیردی هاوایا. فاطما بونون دالینجا یویوروب دئدی: 
- قانادینا قوربان، یئل بابا، الچیمیمی سال، بابا! 
یئل اونون الچیمینی بیر باجادان سالدی. فاطما ائوه گیریب گؤردو کی، بورادا بیر هئیبتلی قاری اوتوروب، آلت دوداغی یئر سوپورور، اوست دوداغی گؤی. قاری قاباغینا بیر قورباغا قویوب اونو سیغاللاییر. بو، دیو آناسی ایدی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

Göyçək Fatmanın nağılı

+0 BƏYƏN

Göyçək Fatmanın nağılı

Biri var imiş, biri yox imiş, bir kişi var imiş. Bu kişinin bir arvadı və bu arvaddan Fatma adında çox ağıllı və gözəl qızı var imiş. Bir gün Fatmanın anası naxoşlayır və qızına deyir ki, mən öləndən sonra dədən təzə arvad alacaq və o arvad səni çox incidəcək. Amma qara inəyimizdən muğayat ol, onu özün otar. 
Qızın anası ölür və atası gedib özgə bir arvad alır. Bu arvadın da əvvəlki ərindən bir çirkin qızı vardı. 
Arvad göyçək Fatmanı çox döyüb incidirmiş. Fatma səbr edib, hər gün qara inəyi otarmağa apararmış. Fatmanın analığı ona yun, daraq verərmiş ki, çöldə darayıb əyirsin. Fatma yunu verərmiş inəyin ağzına. Qara inək yunu udar, sonra hazır ipi ağzından çıxarıb verərmiş Fatmaya.
Bir gün Fatma yun daradığı yerdə külək onun əlçiminin birini götürüb qaldırdı havaya. Fatma bunun dalınca yüyürüb dedi:
- Qanadına qurban, yel baba, əlçimimi sal, baba!
Yel onun əlçimini bir bacadan saldı. Fatma evə girib gördü ki, burada bir heybətli qarı oturub, alt dodağı yer süpürür, üst dodağı göy. Qarı qabağına bir qurbağa qoyub onu sığallayır. Bu, div anası idi. 


آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

QırımTatar masalları

+0 BƏYƏN

 

Aqıllı qız

Yolda pek güzel bir qız kete eken. Bir oğlan qıznı köre ve onıñ artından kete. Qız artından oğlannıñ kelgenini duüp, diger soqaqqa burula. Baqsa oğlan kene artından kele. Qız tez-tez cüre. Oğlan da aşıqa. Qız toqtap oğlandan:

- Saña ne kerek. Ne içün artımdan cüresiñ ? - dey. 

- Sen pek dülber qızsıñ. Saña sevda oldım! - cevap bere oğlan. 

- Nasıl etip, sen maña sevda oldıñ? Asılında men dülber degilim. Menim artımdan tatam kele. Onıñ dülberligini körseñ kerçekten de şaşarsıñ. Sevda olursıñ, - dey.
   Oğlan qıznıñ laflarından soñ, şu dülber qıznı körmek içün tez-tez, artına qayta. Arttan kelgen qıznı körip şaşa. O pek çirkin eken! Aman artına aylanıp, kelgen yolundan çapa-çapa kete ve aldatqan qıznıñ artından yete.
- Sen ne içün maña yalan ayttıñ? - dey açuvnen. 

- Qabaat mende degil, asılında sende, - dey qız. -Eger maña kerçekten de sevda olğan olsañ, başqa qıznıñ artından çapmaz ediñ, - dep, qız yolunı devam ete.




آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,