تورک بالاسی TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

DİLBER HEM PADİŞAHIN OOLU

+0 BƏYƏN

DİLBER HEM PADİŞAHIN OOLU

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından

Varmış bir vakıt bir däduylan bir babu, varmış onnarın bir kızı hem bir çocuu, kız dünnä gözeliymiş. Dädunun babusu öler, dädu dul kalmış. Şindi dädu genä evlener, alayor bir cadı babusu. 
Şindi o babu deer däduya: “Götür da kaybet kızlan çocuu, her kaybetmäsan bän seni braacam”. 
Dädunun pek canı acırmış, uşaklarnı kaybetmää, ama babunun hatırından çıkamamış. Şindi dädu koşêr keçiyi taligaya, pindirer kızlan çocuu taligaya da götürer daa içinä. Şindi dädu deer uşaklarna: “Oturun siz burda, bän da gidecäm biraz odun kesmää, ama siz işideceenis nacaan sesini”. 
Şindi uşaklar kalmış daa içindä, gideer odun kesmää, ama dädu bir boş susak baalamış bir fidana. Lüzgär salladıkçan, susak yaparmış: “trak, trak”. Uşaklar da sanırmış, bobası odun kesärmiş. Bobaları sa gelmiş evä, uşakları braamış orda. Şindi uşaklar sabahlen kalkmışlar da gitmişlär daa içinä bobasını aaramaa. Gidärkan, onnar görerlar o susaa lüzgäryestikçän, o susak sallanırmış da yaparmış: “tak, trak”. Şindi uşaklar o susaan yanında aalarmışlar hem türkü çalarmışlar da därmişlär: 
“Trak, trak susacıım 
Bizi kaybedän bobacıım”. 
Şindi o uşaklar aalayorlar o susaa da çekederlar evä gelmää. 
Gelirkan, çocuk susamış, görmüş bir canavar izindä varmış biraz su da çocuk demiş kakusuna: “Kaku, bän içecäm bu canavar izindän biraz su”. 
Kakusu da demiş: “İçmä kardaşım, zerä olursun bir canavar da beni braarsın da gidärsin”. 
Çocuk seslemiş kakusunu da içmemiş. Şindi giderlar taa yırak, çocuk su bulamayor, çocuk pek susamış. Bulayorlar bir öküz izindä biraz su. 
Çocuk demiş kakusuna: “Kaku, bän içecäm bu öküz izindän biraz su”. 
Kakusu da demiş: “İçmä kardaşım, zerä olursun bir öküz da beni braarsın”. 
Çocuk seslämemiş da içmiş öküz izindän su da olmuş bir öküz, buynuzları altınmış, tırnakları da gümüşmüş, tüüleri da sırmaymış. Şindi kız baalayor öküzün buynuzlarına bir ip, alayor edeenä da çekeder gitmää. Gidärkan, etişerlar bir punara, o punarın yanında varmış bir kavak aacı. 
Şindi öküz deer kıza: “Pin sän bu kavak aacına. (O kavak aacında varmış bir altın sallangaç ta) Bän seni beslärim”. 
Oturayor sallangaçta. Şindi padişahın da oolunun olu düşeer o punarın yanından geçmää. Geçärkan, baksa, fidanda bir kız oturayor, ama kız dünnä gözeliymiş. 
İner faytondan padişahın oolu da gider kızın yanına da deer kıza: “İn erä, bän seni alacam”. 
Kız inmeer. Çok yalvarmış padişahın oolu kıza, kız inmemiş. Şindi padişahın oolu gider evä, alayor ustalarnı, beş kişiymişlär, alayorlar beş nacak da gelerlar kavak aacına. Bir gün, bütün gün keserlar o aacı da kesämemişlär. Avşam olayor, karannık olduynan, o öküz geler kıza, imää getirer. Kız iner erä da iyer ne getirmiş öküz imää. Şindi o öküz tutanayor yaalamaa o kavak aacını, nekadar o ustalar kesmiş o öküz hepsini yalamış, aaç genä bütün olmuş. Kız genä pinmiş kavak aacına, öküz da gitmiş daa içinä. Sabahlen gelsä ustalar hem padişahın oolu, baksalar kavak aacı bütün. 
Şindi padişahın oolu kahıra girmiş, pek kahırlanırmış, bir da babu gelmiş ta demiş padişahın ooluna: “Kahırlanma, bän indirim o kızı ordan”. 
Padişahın oolu da demiş o babuya: “Her indirisan, bän sana verim büük baaşış”. Padişahın oolu ölä demiş ta gitmiş. Şindi babu alayor bir çüven bir da elek, biraz un, biraz odun da gider o kızın yanına, başlayor unu elemää elään tepesinnän, çüveni da koymuş baş aşaa, sacää da koymuş ayakları yukarı, odunnarı da koymuş dikinä. Da babu aalarmış. 
Kız da därmiş: “Ne aalayorsun babu?” 
Babu da demiş: “Ne aalamaycam, acıktım da bilmeerim mamaliga yapmaa”. 
Da babu deer kıza: “İn ayol da üüret beni, nicäl yapayım mamaliga?” Kız iner erä babuyu üüretmää, babu tutayor kızı. Geler padişahın oolu da alayor kızı, da padişahın oolu yapayor bir büük düün. O düünä bän da gittiydim, altmış fıçı şarap içtik, altmış ta öküz idik. Bän imämişin gör – görmämişin ölä, da geldim evä aaç susuz. Da o öküzü karşı geldim, aalardı kızkardaşını, da bän söledim o öküzä, ani kızkardaşını aldı padişahın oolu. Öküz da gitti orayı.




BÖLÜM: Nağıl,

قازاق ائلی ( قازاق تورکجه‌سینده چیزگی فیلم) Qazaq Eli qazaqsha mýltfılm

+0 BƏYƏN



Қазақ Елі қазақша мултьфильм

Qazaq Eli qazaqsha mýltfılm 

قازاق ائلی ( قازاق تورکجه‌سینده چیزگی فیلم)




BÖLÜM: Çizgi Film,

Ay belän qoyaş

+0 BƏYƏN

Ay belän qoyaş

Ay belän Qoyaş elek zamanda gel ber cirdä genä tormaqçı bulğannar. Şunnan soñ, böten qoşlarnı cıyıp, şul turıda cıyılış yasağannar. Böten qoşlar, bolarnıñ ber cirdä torularına riza bulıp, şuñar qul quyğannar.

Bolar arasında barı ber genä qoş qul quymıyça qalğan, di. Ul bulğan Yarqanat. Bütän qoşlar Yarqanattan sorağannar:

- Böten qoşlar qul quyğanda, nilektän sin genä qul quymadıñ? - digännär.

- Qulnı min, - digän Yarqanat, - şul säbäple quymadım: Qoyaş belän Ay ber cirdä genä torsalar, cil ber genä yaktan isär, ağaçlar käkre bulıp üsärlär, igennär dä Qoyaş töşkän cirdä genä üsär, Qoyaş töşmägän cirdä üsmäs, - digän.

Şunnan soñ bütän qoşlar äytkännär:

- Döres äytä şul. Qoyaş töşmägän cirdä igen üsmi inde ul, - digännär.

Ay belän Qoyaşqa ikesenä dä ber cirdä tormasqa, äylänep yörergä dip qarar çığarğannar, di. Şunnan soñ Qoyaş äytkän Yarqanatqa:

- Min sine üzemneñ yaktılığımda yörtmäm, - digän.

Şunlıqtan Yarqanat kön yaktısında çığıp yöri almıy ikän. Aña Ay süz äytmägän, şuña kürä ul Ay yaktısında bik äybät yöri, di.

Ay belän Qoyaşnıñ bolay äylänep yörüyen böten qoş-qortlar, böten xalıqlar bik döres dip qabul itkännär, di. Şunnan soñ igennär dä yaxşı bula başlağan, di.




BÖLÜM: Nağıl,

اوشاق ماهنیسی : آذربایجان

+0 BƏYƏN


اوشاق ماهنیسی : آذربایجان

Uşaq mahnısı: Azərbaycan




BÖLÜM: Mahnı,

مأممت‌جان- چؤره‌گینگ تاغامی (تورکمنجه چیزگی فیلم)

+0 BƏYƏN



Mämmetjan Çöregiň Tagamy 

مأممت‌جان- چؤره‌گینگ تاغامی




BÖLÜM: Çizgi Film,

Sehrli daraxt / multfilm

+0 BƏYƏN




(Sehrli daraxt (multfilm) | Сехрли дарахт (мультфильм

سحیرلی آغاج




BÖLÜM: Çizgi Film,

ماوی قان - علی حیدری آغ اسماعیل

+0 BƏYƏN

ماوی قان

علی حیدری آغ اسماعیل

آیسل گؤزل، گؤیچک بیر قیز ایدی. رسیم چکمگی چوخ سئویردی. او هر گون بویالی قلم‌لرینی یئره تؤکوب ساعات‌لارجا اونلارلا اویناییب خوش زامان‌لار کئچیره‌رک رسیم‌لر چکیردی: آلما- هئیوا، ، قیز- اوغلان، ائو- ائشیک، داغ- داش ...

چکدیکلرینی آتاسینا گؤستریردی. آتاسی ایسه اونون اوزون ساچلارینی تومارلایاراق آلقیشلاییردی.

بیرگون آتاسی قزئت اوخویارکن دئدی؛ اورمو گؤلو یاواش-یاواش قورویوب دوزلاغا چئویریلمکده‌دیر.

بالاجا قیز خودیکلندی.آنسیزین بیر شئی عاغلینا گلدی؛ او اورمو گؤلونو چکمک ایسته‌دی. بیرآز دوشونوب داشیندی! ماوی بویا نئچه واخت ایدی اوندان کوسموشدو! اونا گؤره‌ ده قوتونون ایچینده گیزلنمیشدی. گؤره‌سن سببی نه ایمیش؟!



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Hekayə,

Qoçqar- Kiyik ağaçı

+0 BƏYƏN



Qoçqar
Kiyik ağaçı



BÖLÜM: Çizgi Film,

قاقائوز خالق ناغیلی

+0 BƏYƏN




قاقائوز خالق ناغیلی
Gagauz halk masalı




BÖLÜM: Çizgi Film, Nağıl,

گؤیچک فاطمانین ناغیلی

+0 BƏYƏN



Göyçək Fatmanın nağılı




BÖLÜM: Çizgi Film, Nağıl,

Bir kisə alma

+0 BƏYƏN



Bir kisə alma 1974

بیر کیسه آلما (1974)





BÖLÜM: Çizgi Film,

Pinokyo - Çizgi Film Masal

+0 BƏYƏN




 Pinokyo - Çizgi Film Masal

پینوکیو



BÖLÜM: Çizgi Film,

Abdulla Şaiq. Vətən

+0 BƏYƏN


Abdulla Şaiq. Vətən

Sən ey gözəl vətənim, 
Yurdum, yuvamsan mənim, 
Səndə xoş ömür sürür 
Sevilənim, sevənim.

 

Sənsən yanan çırağım, 
Yurdum, yuvam, ocağım,
Havam, suyum, torpağm.
Bağım, tarlam, çəmənim.

 

Səni duymaz hər yetən,
Eşqin çıxmaz könüldən. 
Böyük anam sənsən, sən!
Varlığımsan sən mənim.

 

Sənindir çırpan ürək,
Səndən doğar hər dilək,
Nə gözəlsən, nə göyçək
Sən, ey ana Vətənim!




BÖLÜM: Şeir,

علی بابا و قیرخ حرامی (چیزگی فیلم)

+0 BƏYƏN



علی بابا و قیرخ حرامی

Ali Baba ve Kırk Haramiler




BÖLÜM: Çizgi Film,

خینالی علی

+0 BƏYƏN

 

خینالی علی 

    یوزباشی فاروق جبهه‌یه یئنی گلن عسگرلری گؤزدن گئچیره-گئچیره  اونلارلا دانیشیر هارالیسان کیمی سورغولار سوروشوردو. بیردن ساچی‌نین اورتاسی سارالمیش بیر اوشاق گؤردو.    

   " آدین نه سنین اؤولادیم؟... "  

   "علی... "  

   " هارالیسان؟... "  

   " توقات‌ین زیله‌سیندنم... "  

   " یاخشی اؤولادیم بو باشین حالی نه؟... "  

   " آنام جبهه یه گلیرکن خینا یاخدی کوماندیریم... "  

   " نییه؟... "  

   " بیلمیرم کوماندیریم... "  

   " یاخشی گئده بیلرسن خینالی علی... "  

      او گوندن سونرا هر کس اونا خینالی علی دئیر. هر کس باشینداکی خینایلا لاغ ائدر. قیسا مودتده اورگه یاتان و جسور داورانیش‌لاری ایله بوتون یولداش‌لاری نین سئوگیسینی قازانار. بیر گون عاییله‌سینه مکتوب یازماق ایستر. علی نین اوخوم-یازماسی دا یوخدور؛ یولداشلاریندان کؤمک ایستر. هامی بیرلیکده باشلارلار یازماغا. علی سؤیله‌یر یولداش‌لاری یازار:

 " سئویملی آتا-آنام! اللرینیزدن اؤپورم. من بورادا چوخ یاخشی‌یام مندن نیگران اولمایین... "     

  باجیسینی اؤزوندن کیچیک قارداشینی سوروشار. کندلی‌لرینه، نیگران اولمامالارینی، وار اولدوقجا دوشمنین بیر‌ آددیم بئله ایره‌لی‌‌یه بیلمه‌یه‌جگینی یازدیریر.

غورورلا مکتوبونو بیتیرنده  بیردن عاغلینا بیر شئی گلیر. علی‌‌‌نین آردینجا عسگره گله‌جک بیر قارداشی وار. خوصوصی اولاراق آناسینا یازدیریر:  

  "آنا جانیم! عسگره گلنده باشیما خینا یاخدین، بورادا کوماندیرلریم ، یولداشلاریم همیشه منله ظارافات ائدیب لاغا قویورلار. ساقین قارداشیم احمدین باشینا یاخما اونو دا لاغا قویماسینلار. اللریندن اؤپورم."

   .. آرادان زامان کئچر. اینگیلیس‌لر ساواشی قازانماق اوچون بوتون گوجلری ایله گئلی‌بولویا باسقین ائدرلر. بو جبهه‌نی مودافیعه  ائدن عسگرلر تک-تک شهید اولارلار. بونلارا یاردیمینا گئدن احتیاط قووّه‌لری ده یئترلی دئییل.گئلی‌بولو دوشمنین الینه دوشمک اوزره‌دیر. 

      خینالی علی نین کوماندیری ده اولایی  گؤروب یئرینده دایانا بیلمیردی. بولوگو هله چاتیشمایا حاضیر دئییلدی. اونلار یئنی گلمیشدیلر. کوماندیرلرین بو دوشونجه‌لی حالینی گؤرن و دورومون وخامتینی آنلایان خینالی علی ایله  یولداش‌لاری کوماندیرلرینه یالواریب یاخاراق اورایا گئتمک ایسته دیکلرینی سؤیله‌یرلر. کوماندیرلری اونلاری اؤلومه گؤندردیگینی بیله-بیله چاره سیز گؤندریر. 

     خینالی علی نین بؤلوگوندن کیمسه ساغ قالماز هامیسی شهید اولموشدور. آرادان زامان کئچر. خینالی علی‌نین عاییله‌سینه یازدیغی مکتوبون جاوابی گلیر. کوماندیرلری گؤزلری دولو-دولو مکتوبو آچیب اوخوماغا قرار وئررلر (بو مکتوبون اصلی چاناق‌قالا موزه‌سینده سرگیلنمکده دیر.) آتاسی علی‌یه یازدیریب: " اوغولوم علی نئجه‌سن، یاخشی‌سانمی؟ گؤزلریندن اؤپوب سالام گؤندریرم. اؤکوزو ساتدیق پولون یاریسینی سنه، یاریسینی دا جبهه یه گئده‌جک قارداشینا وئریریک. ایندی اؤکوزون یئرینه تارلانی اؤزوم سورورم. اونسوز دا چوخ یورولمورام .سیزده بیزدن یانا نیگران اولمایین بورادا هر شئی یولوندادیر".

مکتوبو یازان قوهوم کندلی‌لری، کاغیذین سونوندا:"علی!  آنانین دا سنه دئیه‌جک بیز سؤزو وار..."دئیه آرتیریب:   

  - " اوغلوم علی، یازمیسان کی باشیمداکی خینایلا لاغ ائتدیلر، قارداشیما دا یاخما دئمیسن. 

  قارداشینا دا یاخدیردیم. کوماندیر و یولداش‌لارینا سؤیله سنینله لاغ ائتمه سینلر. بیز ده اوچ شئیه خینا یاخارلار: 

  1- گلین گئدن قیزا؛ گئتسین عاییله‌سینه، اوشاق‌لارینا قوربان اولسون دئیه... 

  2- قوربان‌لیق قوچا؛ آللاها قوربان اولسون دئیه... 

  3- عسگره گئدن ایگیده؛ وطنه‌میزه  قوربان اولسون دئیه... 

  گؤزلریندن اؤپورم. آللاهین آمانیندا اولون... "    

  مکتوبو اوخویان علی‌نین کوماندیری  ایله  دیگرلری هیچقیرا -هیچقیرا آغلاشماقدا ایدیلر.

کؤچورن: عباس ائلچین

   



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Hekayə,