TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

قیریم تاتارجا موللانصرالدین گولمه‌جه‌لری

+0 BƏYƏN

ALLA QISMET ETSE

Nasreddin oca qomşusından borcğa 100 kümüş para soray ve beş künden qaytarıp beririm, dey.

Qomşusı 100 kümüş bermege razı ola ve dey:

– Alla qısmet etse, inşalla beş künden qaytarıp berirsiñiz.

– Elbette, Alla qısmet etse, beş künden qaytarıp ketiririm, – dey oca ve paranı alıp kete.

Beş kün keçe, altı kün keçe, on kün keçe, oca paranı alıp kelmey. Niayet qomşusı ocanıñ evine kelip:

– Köstergen müddetiñiz çoqtan keçti, alğan parañıznı qaytarmaysız, – dey.

Oca:

– Alla qısmet etken olsa, ketirecek edim, amma qısmet etmedi, – degen.

 

آللاه قیسمت ائتسه

موللا نصرالدین قوشوسوندان یوز گوموش پول بورج ایسته‌ییب بئش گوندن سونرا قایتاریب وئره‌رم، دئیر. قونشوسو یوز گوموشو وئرمگه راضی اولوب دئیر:

- آللاه قیسمت ائتسه، اینشاالله بئش گوندن سونرا قایتاریب وئره‌رسینیز.

- البته، آللاه قیسمت ائتسه، بئش گوندن سونرا قایتاریب گتیره‌رم،- دئیه موللا  پولو آلیب گئدر.

بئش گون گئچر، آلتی گون گئچر، اون گون گئچر، موللا پولو قایتارماز. سونوندا قونشوسو موللانین ائوینه گلیب:

- دئدیگینیز واخت چوخدان قورتاردی، آلدیغینیز پولو قایتارمازسینیز،- دئیر.

موللا:

- آللاه قیسمت ائتسه‌ ایدی گتیره‌جک ایدیم، آنجاق آللاه قیسمت ائتمه‌دی،- دئیر.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Gülməcə,

Aldar köse men Qojanasır

+0 BƏYƏN

Aldar köse men Qojanasır


1. ALDAR KÖSE

Aldar köse men şaytan birlesip bïday egedi. Egin pisken soñ orıp, bastırıp, bïdayın bir bölek, salamın bir bölek qoyıptı da, şaytanğa körsetip aytıptı:«Köbin alasıñ ba? Azın alasıñ ba?» – dep, şaytan: «Köbin alamın!» – depti. Köbi mınaw dep, salamdı şaytanğa berip, bïday bitkendi özi alıptı.

* * *

Bir küni Aldar köse men şaytan ekewi tülki qwıp soğıp alıp, qay jası ülkenimiz alayıq deydi.

Aldar köse şaytanğa: «Kəni, sen neşedesiñ? Jasıñdı ayt»,– deydi. Şaytan: «Men twğanda kök tabaqtayğana, jer kesedey ğana edi», – deydi. Aldar köse eñirep qoya beredi. Şaytan:

«Nege jılaysıñ?» – deydi. «Meniñ ülken balam naq sol jılı twıp edi, qurdas eken-aw dep jılap turmın», – depti. Süytip, Aldar köse ülken şığıp, tülkini aladı.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Gülməcə,

یوخو

+0 BƏYƏN

یوخو

یازان : عباس ائلچین

".... سن هارالاردا ایدین ؟ سنی گؤیده آختاریردیم یئرده تاپدیم " دئییب  بیلگینی سیخدی. کیشی قیشقیریب یوخودان داشلاندی. گونش آچیشقادان ایچری بویلانمیشدی.  قان تر ایچینده ایدی. آیاغا قالخدی. اورگی کؤکسونو سؤکوب چیخاجاقدی سانکی. یئنه بو قورخونج یوخو ایله آییلیردی. " بو بیر اویاری می ؟ بو تئزلیکده اؤله جگم می؟ " دئییندی کیشی- " یوخ! یوخ ! اؤلمک ایسته میرم، هله چوخ گنجم. اؤلومون الیندن بیر یئرلره قاچمالی یام . نئجه اولورسا اولسون اؤلومسوزلوگو تاپمالی یام....".

کیشی بوخچاسینی باغلادی. آز گئدیب اوز گئدیب دره تپه دوز گئده جکدی. ال ترپتملی ایدی. تلسیک یولا قویولدو. هارا گئده جگینی بیلمیردی آنجاق باش آلدی گئتدی. بیچینچیلرین آیرانیدان ایچدی ؛ چوبانلارین دوغراماجیندان یئدی ، آغاجلارین کؤلگه سسینده یاتدی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl, Hekayə,

قارا چوخا

+0 BƏYƏN

 قارا چوخا

یازان : عباس ائلچین

           گونلرین بیر گونونده ، قاراکیشی آدلی بیریسی، اؤزونو یاشادیغی قارا گوندن  قورتارماق اوچون قاراچوخاسی   نین  دالیسیجا  یولا  دوشدو.  هایانا  گئده جه گینی  بیلمیردی آنجاق باش توتوب گئتدی.

آز چوخ گئتدیکدن سونرا یول هاچالاندی، یولون آیریجیندا بیر قوجا قورد دایانمیشدی. کیشی قورخاراق:'' قورد اوزو اوغورلو اولار"  دئیه دوشوندو.

- « هاردان گلیب هارا گئدیرسن آی کیشی؟!» قوجا قورد سوروشدو.       

      کیشی قورخو ایله گونلری نین قاراگئچدیگیندن قاراچوخاسی نین دالیسیجا یولا دوشدوگونو، قوردا آنلاتدی. قورد بیرآز دوشوندوکدن سونرا:

-«ائله ایسه ، قاراچوخانی بولسان منیم ده بیر دردیم وار، درمانینی اوندان سورا بیلرسنمی؟» دئدی.

-« ندن اولماسین قورد قارداش ! سؤیله سنه! دردین ندیر؟..» قاراکیشی دئدی.

قورد ایچین چکه رک: « ایللر دیر باشیم آغراییر، بیلمیرم نئیله ملی یم» دئدی.

       قاراکیشی قوردون دردی نین درمانینی بولاجاغینا سؤز وئردی. قوجاقورد:« یولون آچیق اولسون» دئیه یولون ساغ قولونو  قارا کیشییه گؤستردی. قاراکیشی گئتدی...گئتدی ، یئتیشدی بیر کندین قیراغینا. بیر کندلی تارلاسی نین آویریندا گون اورتالیغا چیخمیشدی.کندلی کیشینی گؤرجک سسلندی:-« بویور گؤره ک قوناق ! هاردان گلیب هارا گئدیرسن؟...»



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

SEHRLİ ÜZÜK

+0 BƏYƏN

SEHRLİ ÜZÜK 

Biri varmış, biri yoxmuş, Allah varmış, şəriki yoxmuş, bir qarının bir keçəl n’vəsi varmış. Bunlar kasıblıqla dolanırlarmış. Qarı hər gün bir kələf ip əyirib verirmiş nəvəsinə ki, aparıb bazarda satsın, puluna soğanla çörək alsın. Yenə bir gün qarı bir kələf ip əyirib verdi keçələ ki, satıb çörək alsın. Keçəl kələfi götürüb gəldi bazara. Gördü yolun ortasında bir hay-küy var ki, gəl görəsən, adamlar bir-birinə qarışıb, hərənin əlində bir yekə dəyənək bir iti döyürlər. Yazıq it gah ora qaçır, gah bura, heç kim ona qahmar çıxmır. Elə qalıb zingildəyə-zingildəyə. Keçəlin ürəyi yumşaldı, itə yazığı gəldi, irəli durub dedi: 
- Ay camaat, bu Allahın heyvanı sizə neyləyib ki, onu döyüb öldürürsünüz? İti öldürməklə əlinizə nə gələcək, alın bu kələfi sizə verim, o iti verin mənə. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

Çuğundursatan oğlan

+0 BƏYƏN

Çuğundursatan oğlan

Səməd Behrəngi

 Neçә il bundan әvvәl bir kәnddә müәllimlik edirdim. Mәktәb bir qapısı, bir pәncәrәsi olan kiçik otaqdan ibarәt idi vә özü dә kәnddәn tәqribәn yüz metr aralıda yerlәşirdi. Otuz iki şagirdim var idi. On beşi birinci, sәkkizi ikinci, altısı üçüncü, üçü isә dördüncü sinifdә oxuyurdu. Mәni ora payızın axırlarında göndәrmişdilәr. Uşaqlar iki-üç ay müәllimsiz qaldıqlarından mәni görәn kimi sevindilәr. Dәrslәr dörd-beş gün lәng keçdi. Nәhayәt, uşaqları çöldәn, fәrş emalatxanalarından, ordan-burdan birtәhәr ki, yığa bildim. Uşaqların çoxusu dәrs olmadığından xalçaçı Hacıqulunun karxanasında işlәmәyә getmişdilәr. Zirәklәri gündә on-on beş qran әmәk haqqı alırdı. Hacıqulu buraya şәhәrdәn gәlmişdi. Çünki kәnddә karxana açmaq ona daha sәrfәli idi: şәhәr fәhlәlәri daha çox әmәk haqqı tәlәb edir vә gündә qırx qrandan az almırdılar. Amma kәnddә yüksәk әmәk haqqı iyirmi qrandan otuz qrana qәdәrdi.


آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

جاندان گئچن اکینچی

+0 BƏYƏN


جاندان گئچن اکینچی

(فارسجادان تورکجه یه چئویرن: قدرت ابوالحسنی سهلان)

پاییزین سویوخ گونلرینین بیرینین گون باتان چاغی ایدی. گونش آذربایجان کندلرینین بیرینین قارلی داغلارینین آرخاسیندا باتمیشدی. اکینچیلرین گونده کی ایشلری قورتولموشدو. ریزعلی ده ایشدن ال چکمیشدی و اؤز کندینه قاییدیردی. او سویوخ و قارانلیق گئجه ده، بالاجا فانوسون تیترر ایشیغی اونون یولونو ایشیقلاندیریردی.

ریزعلی یاشایان کند دمیر یولونون یاخینلیغیندا ایدی. ریزعلی هر گئجه ائوینه چاتماق اوچون دمیر یولو قیراغیندان گئچیردی. او گئجه، بیردن قورخونج بیر گومبولتو سسی داغدان قوپدو. چوخلو داشلار داغدان تؤکولدو و دمیر یولونو باغلادی. ریزعلی بیلیردی کی، نئچه دقیقه یه جن، موسافیر داشییان قاطار اورا یئتیشه جک. اؤز-اؤزونه دوشوندو کی قاطار داش قوپبالاریلا چارپیشیرسا آشاساجاقدیر. بو دوشونجه دن برک-برک ایضطرابلی اولدو. بیلمیردی او اوجقار چؤلده نئجه قاطار سوروجوسونو خطردن بیلگیلی ائتسین. ائله بو حالدا، قاطارین فیشقیریق سسی داغ دالیسیندان ائشیدیلدی کی اونون یاخینلاشماسیندان خبر وئریردی.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Hekayə,

PİNƏÇİ MURADLA ŞAH

+0 BƏYƏN

PİNƏÇİ MURADLA ŞAH

 Biri varmış, biri yoxmuş, bir ədalətsiz padşah, bir də Murad adlı bir pinəçi varmış. Padşah keflə-damaqla, Murad da pinəçiliklə gün keçirirmiş. Günlərin bir günü padşah xalqın onun ədalətsizliyi barədə nə danışdığını bilmək fıkrinə düşdü. О vəziri ilə məsləhətləşib paltarını dəyişdi, əyninə köhnə libas geyib, çiyninə bir xurcun saldı. Əlinə də bir ağac alıb saraydan çıxdı. Şəhəri gəzib dolandı, axşam qaş qaralanda gəlib paytaxtın uzaq bir məhəlləsinə çatdı. Bir həyətin yanından keçəndə evdən gülmək səsi eşidib dayandı, fikirləşdi:

-Kim ola bilər ki, mənim dövrümdə ucadan gülsün? Qapını döydü.

Həyətdən bir səs gəldi:

-Kimdi?

Padşah cavab verdi:

-Qərib bir qonağam, şəhərə təzə gəlmişəm, yatmağa yerim yoxdur, bir gecəliyə məni qonaq saxlayın.

Ev yiyəsi dedi:

-Mənim qapım da, kasıb süfrəm də həmişə qonaq üzünə açıqdır. Bir qonağım var, qoy olsun iki.

Ev yiyəsi qapını açdı, qonağı hörmətlə qəbul etdi, otağına aparıb dedi:

-Qonaq qardaş, yoldan gəlmisən, əl-üzünü yu, yorğıunluğun çıxsın.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

Məlikməmməd nağılı

+0 BƏYƏN

Məlikməmməd nağılı

 

Padşah hər gün səhər tezdən sübh açılan kimi durub gedərmiş bağa ki, almanı dərib yesin, amma görərmiş ki, alma dərilib. Kor-peşman geri qayıdarmış. Bir gün belə, beş gün belə, axırda padşah təngə gəlib böyük oğlunu yanına çağırdı. Oğul atasının qulluğuna gələn kimi baş endirib dedi:

-Ata, sənə fəda olum, mənə görə nə qulluq? Atası dedi:

-Belə də iş olar? Mən padşah ola-ola bağımdakı almaya həsrət qalam, heç ondan yeməyəm?! Gərək nə təhər olsa, almanı oğurlayanı tutasan ki, tənbeh oluna.

Oğlan atasının əlindən öpüb çıxdı, dava libasını geyinib, oxkamanını götürüb, bağa getdi

Oğlan bir saat gözlədi, iki saat gözlədi, sübh - alma yetişən vaxt yuxu onu tutdu. Bir zaman ayılıb gördü ki, alma ağacda yoxdu - dərilibdi. Padşahın böyük oğlu kor-peşman evə qayıtdı.

O-biri gün padşah ortancıl oğlunu yanına çağırıb dedi:

-Belə də iş olar? Mən özüm padşah ola-ola bağımdakı almaya həsrət qalam, heç ondan yeməyəm?! Gərək nə təhər olsa, alma oğurlayanı tutasan ki, tənbeh oluna.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM : Nağıl,

Aman Oğlum

+0 BƏYƏN


İSMAİL QASPİRALI

İsmail Bey Gaspıralı  

Aman Oğlum

Aman,  oğlum, satma sakın, elindeki toprağı,
Anan kibi seni besler bereketli kucağı.
Piçen, arpa, aş istemez, verir sana bunları,
Sefil rezil olma sakın, satıp ana toprağı.

Yediklerin, içtiklerin ep bu topraktan kele,
Cebindeki akçaları sana bu toprak vere,
Alma, armut, arpa boğday, bağ ve bostan cumlesi-
Toprağın verdigi baylık... satma sakın, toprağı...

Onu bilip, sevmelisin çayır ile bağçayı,
Akça suvdur akar kiter, bitirirsin akçayı.
Bağça kitti, akça bitti, ne olur senin alın?
Aman oğlum, topla akça, geri kaytar bağçayı.

Bak, senin bir çayırın bar... Ne güzeldir çokrağı,
Şırıl, şırıl kele suvu, yarıp kara toprağı.
Lanet ider sana çokrak, satma sakın çayırı,
Eger satsan, çevirirsin  fenaya sen hayırı.

Saç tarlaya arpa, boğday, işle, bekle tarlayı,
Bir saçarsın- on alırsın, unutmayıp Hudayı,
Bir çuval boğdaya karşı, altın kumüş verirler,
Kereklerin er neyse- bunlar ile kelirler,

Aman oğlum, satma sakın, elindeki toprağı,
Anan kibi seni besler,  bereketli kucağı
Piçen, arpa, aş istemez, verir sana bunları,
Sefil rezil olma sakın, satıp ana toprağı.

 




BÖLÜM : Şeir,