تورک بالاسی TÜRK BALASI

TÜRK DÜNYASI UŞAQ ƏDƏBİYYATI

SABIRTAŞI

+0 BƏYƏN

SABIRTAŞI

(Bir padişahın üç kızı vardır. Bunlar, babalarına, biri geçkin, biri olgun, biri ham üç nar göndererek evlenmek dileğinde bulunurlar. Padişah onların bu uya­rışlarına biraz öfkelenerek biraz da uyanmış olarak üç ok gönderir. Saçlarını yay edip bunları atacak ve ok kimin kapısına düşerse onunla evleneceklerdir. Büyük ve ortanca kız vezir oğulları ile evlenirler. Küçük kız (Akçakız) sabırsız olduğu için, oku Kaf dağına düşer. Kız bahtının peşinden oraya giderek, Kocabey ile bu­luşur.)

(...)O sırada ne olur, nasıl olur, Akçakız'ın gözleri kamaş kamaş kamaşır; yu­mul yumul yumulur. Neden sonra Kocabey, iki eliyle iki gözünü siler de, başını kaldırıp bakar ki ne baksın! O üstü açık, dört duvar yok yerde, kat kat üstüne bir sırça saray, dokuz kat göğe örülmüş gidiyor,



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

OLAR ƏKDİ, BİZ YEDIX.

+0 BƏYƏN


 

OLAR ƏKDİ, BİZ YEDIX.

      Biz iki arxadaşıydıx. Bir sola xaxı. Birimizin adı Yavuz, birimizin adı Cəngiz. Mənim Cəngiziydi, yoldaşımın Yavuz. Bir gün bərabər gettix su başına. Orda görrdüx çox yoldaşlarımız oynıllar. Kimi "Qaş-qaşa" oynırdı, kimi "Güllə-güllə" oynırdı, kimi çimirdi, o birisilər bir-birləriydən şaqa edirdilər. Həzz etmədix olardan. Dedim, arxadaş, Yavuz, gedağın bağa. Dedi: Yallah gedəğ, bir dəqiqə buların şeylərinnən, işlərinnən xilas olax.

 Gettıx biz bağa. Gördıx bir qoca adam əlində bir bel yer qazırı. Dedik, əmmi qüvvatıy olsın.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Altın horoz masalı

+0 BƏYƏN

Перевод «Сказки о золотом петушке» А.С.Пушкина.

Altın horoz masalı

Neredesä, 
Bir vakıtta varmış, 
Bir vakıtta yokmuş. 
Pek çok uzak bir memlekettä, 
On deniz aşırı bir erdä 
Şannı bir ţar yaşarmış, 
Onun adı Dadonmuş. 
Taa gençliindä durmadan, 
Ölümü gözä almadan, 
Komşularına o korku saçarak, 
Gücendirärmiş onnarı kaçarak. 
Ama vakıt geçincä, 
Ţar ihtiyarlandıkça, 
Dadon cengi zorlan brakmış, 
Raatraat yaşamaa istemiş. 
Bu sefer komşuları 
O Dadon yaşlı ţarı 
Raatsız etmää başlamış, 
Büük zarar ona yapmış. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Şeir,

MERCİMEK HEM AGALARI

+0 BƏYƏN

MERCİMEK HEM AGALARI

V.MOŞKOVun: Наречие Бессарабских гагаузов (1904 yıl) kiyadından

Varmış bir vakıt bir dädu hem bir babu, varmış onnarın iki oolu. Yevermiş dädu oollarnı. Şindi olların uşakları olmuş kalabalık, çifçilik az edärmişlär, dädu babu ihtärlamış. Şindi dädu deer oollarna: “Oollarım bis bakınamaycez, gidin siz taa ii kazanmaa, bän da burda gelinnärlan hem uşaklarnan kalarım da siz da beş-on para kazanırsınız da bakarsınız hem bizi hem uşaklarnızı”. Şindi dädunun oolları giderlar. Çok mu gitmişlär, az mı gitmişlär, üç yıl bir güz gitmişlär da kaybelmişlär. Şindi o dädunun, babu sa aar kalmış, da babunun canı mercimek istemiş. Babu söleer däduya, ani mercimek canı isteer. Gider dädu panayıra da satın alayêr üç tenä mercimek, da getirer babuya. Babu iyer o üç tenä mercimekleri da olayor babunun bir çocuu. Vatiz ederlar o çocuu, adını koyêrlar Mercimek. Da o çocuk pek tez büvärmiş bir gündä, bir yaşında uşak kadar. Geçer irmi gün, çocuk olayor irmi yaşında. Şindi çocuk gidärmiş ahengä siiretmää hem oynamaa da o Mercimeklän çocuklar oynaşırmış da därmişlär: “Senin vardı iki agan da keybeldilär, karıları kaldı hem uşakları”. Mercimek da demiş: “Görerim, bizdä var iki karı hem var uşakları da, ama bilmeerim kimin”. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

ögey kız

+0 BƏYƏN


ögey kız

Bar iken yok iken, aç iken tok iken burun zamanda bij hotun bar iken bu hotunnıñ işki kızı bar iken bijisi ögey birisi öz iken ögey kızını nayeti halaydiken o şeniñ paşasınıñ bir oglı bar iken bu ogal ölenidigan bolap pütün şedin özige layık kız ahtiyıp tapammaptu ahırı o jutnıñ pütün botun kızlarını ziyapetke eyitip şulanıñ işçidin özige layık bir kız tañlaydıgan bolap bu jutnıñ hotun kızlarını mimanga kışçkırıptu.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Xocalı uşaqların gözü ilə

+0 BƏYƏN


Xocalı uşaqların gözü ilə

Bakı şəhəri 34 nömrəli Texniki Yaradıcılıq Mərkəzinin “Gənc dizayner” dərnəyinin üzvləri

Xocalı uşaqların gözü ilə (yenilənir)



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Rəsimlər,

Bella Prenses Masalı – Güzel ve Çirkin

+0 BƏYƏN

Bella Prenses Masalı – Güzel ve Çirkin

 Bir zamanlar, bir Büyücü yakışıklı ancak bencil bir prensi çirkin bir yaratığa dönüştürmüş. Büyücü giderken arkasında büyülü bir gül bırakmış. Son gül yaprağı düşmeden önce prens gerçek aşkını bulamazsa sonsuza dek çirkin bir yaratık olarak kalacakmış.


آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Hekayə,

Yomrı ikmäk

+0 BƏYƏN



Yomrı ikmäk

(Rus xalıq äkiäte)


Äbi belän babay bik tatu yaşägännär. Bervaqıt babay äbigä qarap

— Qarçıq, ikmäk peşerer ideñ? — digän.

— Närsädän peşerim soñ, on yuk bit.

— Ex, qarçıq, ärcä töbennän qırıp, bura poçmaqlarınnan seberep, beraz cıyılmasmı?

Äbi, keçkenä genä qanat belän ärcä töbennän, bura poçmaqlarınnan seberep, ber-ike uç on cıyğan.

Äbi şul onnan yomrı ikmäk peşergän dä täräzä töbenä swıtırğa quyğan.

İkmäk täräzä töbendä tora torğaç, kinät säke östenä tägäräp töşkän, säke östennän idängä, idän buyınça işekkä, annan, busağa aşa sikerep, öyaldına, öyaldıñnan tışqı basqıçqa, tışqı basqıçtan işeğaldına, işeğaldınnan uramğa çığıp, yul buylap tägäräp kitkän. İkmäk yul buylap tägäräp barğanda, qarşısına ber quyan kilep çıqqan:



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Altın alma

+0 BƏYƏN

Altın alma

(tatar xalıq äkiäte)


Ber patşanıñ altın alma üsterä torğan baqçası bar. Ul altın alma yel da sayın bulmıy, öç yelda, un yelda ber genä bula ikän. Altın alma bit ul, mondıy ğına tügel. Bu patşanıñ, min siñaytim, öç malayı bar. Bik zur patşa bu. Bu patşa, min siñaytim, altın alma citkäç, qaravılçı quydı. Altın almanı patşa sanap qarıy, ike alması yuğalğan bula. Qaravılçı almanı yuğalttı bit. Patşa qaravılçını qulğa aldı, dürt yelğamı, biş yelğamı törmägä yaptı.

Patşa xäzer cıyılış cıydı inde, böten xalıq, min siñaytim, kem, di, şuşı almanı urlatmasa, bez aña yartı patşalıqnı biräbez, – di.

Yarıy, patşanıñ öç malayı bar, patşa malayları äytä inde xäzer:

– Bez, di, patşalıqnı çit keşegä birmibez, bez üzebez qaravıl torabız, – di.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Oppog’oy va yetti gnom

+0 BƏYƏN

Oppog’oy va yetti gnom

Oppog’oy va yetti gnom-Оппоғой ва етти гном (ertaklar.uz)

Uzoq-uzoq o’tmishda bir go’zal ayol qirol saroyida deraza yonida kashta tikib o’tirar edi.
Bu Qirolicha ekan. U oq matoga gullar tikar va o’ylardi: «Agar mening jajji qizalog’im bo’lganida qanchalar baxtli bo’lar edim!» U mudrab barmog’iga igna sanchib olibdi va uch tomchi qoni matoga tomibdi. «Mening qizalog’imning lablari qondek qizil, tanasi qordek oppoq, sochlari mum-dek tim qora bo’lsa, qanday go’zal bo’lar edi u», – o’ylar edi Qirolicha.
Vaqt o’tib Qirolicha qiz ko’rdi va u onasi orzu qilganidek juda go’zal edi. Baxtiyor Qirolicha qiziga Oppog’oy deb ism qo’ydi. Ammo Qirolicha juda betob edi va qizi hali yosh chog’ida olamdan o’tibdi. Oppog’oyning otasi – Qirol ancha vaqtgacha juda qayg’urdi va yolg’iz yashadi. Va, nihoyat, qirol yana uylandi va bu qirollikda katta bayram bo’ldi.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Kel Bala

+0 BƏYƏN

Kel Bala

Bir bar eken, bir cok eken; cok demesi pek gunah eken. Bır kartman bır kurtgadın kel ulı bar eken... Kel bala, bır kun üyden şıkıp ketken...

Ketken ketken bır camidin tubune barıp oturgan. Kısıler camiden şıkıp şıkıp ketkenler. Birov kalgan. Kel baladın canına kelip:
-  Sen bu yerde tonmaysın ma?
dep soragan. Kel bala:
- Cok cok degen, tonmayman.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Bir boxça yalan, istədim dadam!

+0 BƏYƏN

Bir boxça yalan, istədim dadam!

Müəllif: Gülzar İbrahimova



Biri vardı, biri yoxdu, Tapdıq adlı kasıb, keçəl bir çirkin oğlan vardı. Bir gün Tapdıq oyandı, geyindi, saçlarını daradı, hazırlaşdı, ağacsız meşədə heyvan otarmağa getdi.

Günorta heyvanları bir yerə topladı. Dincini almaq üçün otsuz çəmənlikdə uzandı ki, dincəlsin, bir də gördü uzaqdan bir gözəl gəlir. Gözəl nə gözəl, bədən qısa, baş yekə, saç seyrək, burun nə boyda, diş seyrək, gözlər görünmür, alt dodaq yer süpürür, üst dodaq göy. Ayaqlar əyri, gözlər çəp, üz qap-qara. Aya deyir, mən səndən gözələm, gizlən, mən çıxım, Günə deyir, mən səndən şəfəqliyəm, get işinlə məşğul ol, mən səni əvəz edərəm!

Bir sözlə, bu qızı söz ilə tərifləsən də bəs eləməz, saz ilə tərifləsən də. Uzun sözün qısası, keçəl bir könüldən min könülə bu gözələ aşiq oldu. Fikirləşdi: “Ey dadi-bidad, mən mütləq bu qızla evlənməliyəm, öldü var, döndü yoxdu.” 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,

Er Ziywar

+0 BƏYƏN

 Er Ziywar

Burınǵı zaman waqtında, Xorezm elinde, Aqjúrim degen qalada Hásen degen xan boldı. Shahı Hásenniń waqtında Xorezmniń ellerin kóp abadan der edi. Sansız qalmaq elinen Taqtapolat «Xorezmdi alsam», dep árman etip júrdi. Bir kúnleri: 
Shiyrin janın qıynadı, 
Patsha láshker jıynadı, 
Yabıdayın tuwladı, 
On altı top súyretip, 
Xorezmdi almaǵa, 
Otız mıń láshker aydadı. 

Láshkerlerin ertip, patsha jolǵa ráwana boldı. Bir neshe kún jol júrip, az ǵana emes mol júrip, Xorezmniń shetine kelip qosın tasladı. Taqtapolattıń jaqsı kórgen hámiresi Abaqan wázir edi. Shaqırıp alıp qasına, zerli jıǵası dirildep, «Shahı Hásenge sen taysalmay bar, basına qayǵı sal. Teginlik penen bermese, Taqtapolat patshamız Xorezmdey elińdi, sonalı aydın kólińdi, dáwletińdi, baxıtıńdı, arız soraǵan taxtıńdı talap etti almaǵa, bunı qalay kóresiz, de. Tezlik penen qayt!—dedi. 



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Dəstan,

Çora Batır Destanı

+0 BƏYƏN

 

Çora Batır Destanı

Enver Mahmut ve Nedret Mahmut'nıñ yazğanı Bozcigit kitabından...

 Bir zamanda bar eken,

Şora Batır er eken,

El işinde bir eken,

Cav qaytarır er eken,

Bozqır degen yerinde

At otlatıp cürgende

Duşman kele dalağa

Qazan qalesin almağa

Bonı tuygan Şoraşıq

Qılışın beline quşanğan

Oq sadagın taqınğan

Qazan colına qapınğan.

Bir düldüldiy uşa eken,

Şal atı şapqanda,

Qaya taşnı cara eken,

Atqışından atqanda.

Caviriñe oq tiyse,

Cavın cava, diy eken.

Şekesiñe oq tiyse,

Şıbın tişliy diy eken.

Şekesinden qan şıqsa

Terim şığa diy eken

Celkesinden qan şıqsa

Celler ese diy eken,

Şora Batır er eken,

Mingen atı ter eken,

Elge kelgen cavlarğa

Qarşı şığar er eken.

 

Mına şonday etip, men sizge Şora Batır'nıñ masalın aytayım.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Dəstan,

Yoksul İle Zengin Masalı

+0 BƏYƏN


Yoksul İle Zengin Masalı

Çok eski zamanlarda, yoksul bir kundura tamircisi yaşarmış. Fazla para kazanamazmış. Ama yine de yaptığı işi çok severmiş. Sabah erkenden dükkanına gider, neşe içinde çalışmaya başlarmış. Dükkana ayakkabı yaptırmaya gelenler, onun bu haline hayran kalırlarmış.

-  Nasıl oluyor da bu kadar mutlu olabiliyorsunuz, diye ona sorarlarmış.

Tamirci de onlara her zaman,

-  Ben işimi çok seviyorum, diye cevap verirmiş.



آردینی اوخو/Ardını oxu

BÖLÜM: Nağıl,